Μπορεί τα ταξιδιωτικά προγράμματα να προβάλλουν Εθνικά Πάρκα και Βοτανικούς Κήπους σε όλο τον κόσμο, ποιος γνωρίζει όμως ότι ο μεγαλύτερος Βοτανικός Κήπος της χώρας μας αλλά και ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου, βρίσκεται μόλις 8 χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας;
Ακούγεται τρελό; Και που να δείτε αν σας πούμε που βρίσκεται.
Ξεκινά από εκεί που τελειώνει το... Δρομοκαΐτειο και καταλήγει εκεί που ξεκινά... το Δαφνί.
Μιλάμε φυσικά για τον Βοτανικό κήπο Ιουλίας και Αλεξάνδρου Ν. Διομήδους που πολλοί έχετε ίσως ακούσει, αλλά δεν έχετε επισκεφθεί.
Banner Inside Article - 728x90
Ένα σπάνιο οικοσύστημα μέσα στον αστικό ιστό
Ο Κήπος είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου. Ιδρύθηκε, το 1951, με βάση το κληροδότημα του Αλεξάνδρου Ν. Διομήδους, τραπεζικού και πολιτικού που διετέλεσε υπουργός σε κυβερνήσεις του Ελευθερίου Βενιζέλου, αλλά και πρωθυπουργός διαδεχόμενος τον Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1949.
Οι εργασίες δημιουργίας και οργάνωσής του, ολοκληρώθηκαν, στη μεγαλύτερη έκτασή του, με τη βοήθεια του Υπουργείου Γεωργίας και υπό την εποπτεία του αειμνήστου καθηγητή Βοτανικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνου Μητράκου, με βάση τα σχέδια της καθηγήτριας Αρχιτεκτονικής Κήπων και Τοπίου του Πανεπιστημίου του Βερολίνου Herta Hammerbacher. Με το πέρας της διαμόρφωσης του καλλωπιστικού τμήματος, το 1975, ο Κήπος άνοιξε τις πύλες του στο κοινό.
Ένα μέρος της δασικής έκτασης παραχωρήθηκε από το Υπουργείο Γεωργίας στο Ίδρυμα, υπό τον όρο ότι η διαμόρφωση του χώρου του Κήπου δεν θα επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό το φυσικό δασικό τοπίο. Έτσι πραγματοποιήθηκε περιορισμένη υλοτόμηση πεύκων, κυπαρισσιών και άλλων δασικών ειδών, ενώ στο καλλιεργημένο τμήμα του Κήπου δημιουργήθηκε ένα οικοσύστημα στο οποίο συμβιώνουν και αναπτύσσονται αυτοφυή δασικά και καλλιεργούμενα είδη. Αυτό το χαρακτηριστικό καθιστά τον Κήπο μία από τις πιο σπάνιες περιπτώσεις Βοτανικού Κήπου παγκοσμίως.
Πεδίο αναψυχής, έρευνας και επιμόρφωσης
Ο Κήπος έχει συνολική έκταση περίπου 1860 στρεμμάτων, τα οποία καλύπτονται από φυσική κυρίως βλάστηση που περιλαμβάνει περισσότερα από 550 είδη.
Ο Κήπος όμως δεν αποτελεί μόνο πνεύμονα πρασίνου και χώρο αναψυχής και πνευματικής ηρεμίας για τους κατοίκους μιας αστικής περιοχής, όπως είναι η δυτική Αττική, αλλά λειτουργεί και ως πεδίο έρευνας και επιμόρφωσης του κοινού. Σε κάθε καλλιεργούμενο φυρό θα βρείτε ενημερωτική πινακίδα που παρέχει πληροφορίες για την ταυτότητα και τη γεωγραφική του εξάπλωση. Στη Φυτοθήκη (Herbarium) του Κήπου διατηρούνται περίπου 19000 αποξηραμένα δείγματα φυτών, το μεγαλύτερο τμήμα των οποίων προέρχεται από περιοχές που τώρα θεωρούνται προστατευόμενες, επειδή έχουν ενταχθεί στο δίκτυο του προγράμματος ‘’NATURA 2000’’.
Επίσης, ο Κήπος αποτελεί και ένα ιδανικό φυσικό καταφύγιο της πανίδας ως μέρος του μόνιμου καταφυγίου άγριας ζωής του όρους Αιγάλεω, αφού το οικοσύστημα, προστατευμένο από τις δυσμενείς ανθρώπινες επεμβάσεις, παρέχει τη δυνατότητα λειτουργίας ενός πλήρους και αδιατάρακτου τροφικού πλέγματος.
Το καλλιεργημένο μέρος του Κήπου
Περιλαμβάνει τον Δενδρώνα με δένδρα και φυτά από όλο τον κόσμο καθώς επίσης και διαφορετικά τμήματα φυτών, όπως τα τμήματα Καλλωπιστικών, ιστορικών, φαρμακευτικών και οικονομικών - εμπορικών φυτών
Δενδρώνας: Δένδρα και φυτά όλων των ηπείρων
Αφού περάσουμε την κεντρική είσοδο του κήπου, στα δεξιά μας βρίσκεται ο Δενδρώνας, τον οποίο θα χαρακτηρίζαμε εντυπωσιακό, αφού εδώ συναντάμε δένδρα και θάμνους από όλες τις ηπείρους.
Συγκεκριμένα, αποτελείται από 6 τομείς που φιλοξενούν φυτά από την Ωκεανία, τη Μεσόγειο και τη μη Μεσογειακή Ευρώπη, τη μη Μεσογειακή Ασία, τη Νότια Αφρική, τη Βόρεια και Κεντρική Αμερική και τη Νότια Αμερική.
Στον τομέα της Ωκεανίας φιλοξενούνται πολλά είδη ευκαλύπτου, κασουαρίνας, μελαλεύκης, καλλιστήμονα, ακακίας, γρεβιλλέας κ.ά καθώς και διάφορα άλλα φυτά.
Στον τομέα της Ευρώπης βρίσκουμε τους κέδρους του Άτλαντα τις ‘’αγριοκαστανιές’’ τα μεσογειακά - ευρωπαϊκά είδη του φράξου, της δρυός, της πεύκης, της κρανιάς και του σφενδαμιού αλλά και τον φοίνικα του Θεοφράστου που συναντάμε σε λίγες τοποθεσίες στην Κρήτη και στη νοτιοδυτική Μ. Ασία.
Στον τομέα της μη μεσογειακής Ασίας εντυπωσιακά φυτά είναι η σινική γλεδισχία με τα τεράστια αγκάθια στα κλαδιά, η δενδρώδης και η ιαπωνική καλλίκαρπος με τους πολύ όμορφους ιώδεις καρπούς, η πανέμορφη πρώιμα ανθισμένη την άνοιξη βοτρυώδης εξωχορδή, ο κέδρος των Ιμαλαϊων αλλά και το εξαιρετικά σπάνιο κορεατικό φυτό δίστιχο αμπελιόφυλλο.
Στον τομέα της Νότιας Αφρικής αξίζει να προσεχθούν οι αφρικανικές ελιές οι μελίανθοι και οι ποδόκαρποι.
Στον τομέα της Β. και Κ. Αμερικής συναντώνται η βορειοαμερικανική αειθαλής σεκόϊα, που το ύψος της σε φυσική κατάσταση μπορεί να ξεπεράσει τα 100μ. καθώς επίσης και είδη γιούκκας, δασυλίριου νολίνας και αγαύης (τα οποία είναι χαρακτηριστικά φυτά της Κεντρικής Αμερικής.
Τέλος, στον τομέα της Νότιας Αμερικής μεταξύ των άλλων φυτών μπορούμε να παρατηρήσουμε τη μεγαλανθή βαουχίνια με τα εύοσμα λευκά άνθη και τα πολλά είδη σχίνου.
Τμήμα καλλωπιστικών φυτών. Ο Ανθώνας
Το Τμήμα Καλλωπιστικών Φυτών (Ανθώνας), περιλαμβάνει 15 μεγάλα παρτέρια και 25 λίμνες. Εκτός των παρτεριών, στην περιφέρεια του ανθώνα υπάρχει πλήθος καλλιεργούμενων καλλωπιστικών δένδρων και θάμνων όπως μανόλιες γαζίες εχίνωπες, γκίνγκο κύκας, προύνοι και μυρτόφυλλα πολύγαλα. Ανάμεσά τους δεσπόζουν τα γλαυκά κυπαρίσσια .
Κατά μήκος του κεντρικού μονοπατιού του Ανθώνα υπάρχουν εντυπωσιακά αναρριχητικά φυτά, όπως βιγκόνιες, γλυτσίνες, αγιοκλήματα, πασσιφλόρες, κληματίδες, αριστολόχιες, γιασεμιά ενώ καλλιεργητικές ποικιλίες αναρριχώμενης τριανταφυλλιάς αναπτύσσονται στις πέργκολες.
Τα παρτέρια του Ανθώνα φιλοξενούν καλλιεργούμενα πολυετή και μονοετή είδη, τα οποία ανθίζουν διάφορες εποχές του χρόνου, όπως σάλβια, ντάλιες, νάρκισσους, νεραγκούλες και ζουμπούλια.
Διαφορετικά μονοετή φυτά στολίζουν τον ανθώνα τον χειμώνα και την άνοιξη (πανσέδες, μπέλλες, βιολέτες, καλέντουλες κ.ά.) από ό,τι το καλοκαίρι και το φθινόπωρο (κατηφέδες, αμάραντα, κόσμοι κ.λπ.).
Ιστορικά φυτά. Από το κώνειο του Σωκράτη στον Νάρθηκα του Προμηθέα
Ο κήπος μπορεί να περηφανεύεται για το Τμήμα Ιστορικών Φυτών, αφοου πρόκειται για ένα τμήμα που δε συναντάται σε κανένα άλλο Βοτανικό Κήπο στον κόσμο. Εδώ φιλοξενούνται είδη που αναφέρονται στην Αρχαία Ελληνική μυθολογία και συνδέονται με διάφορους μύθους ή είναι αφιερωμένα στους θεούς. Υπάρχουν ακόμη είδη τα οποία οι αρχαίοι συγγραφείς, βοτανικοί ή μη, ανέφεραν ότι χρησιμοποιούσαν για διάφορους λόγους οι πρόγονοί μας όπως επίσης και φυτά που αναφέρονται τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη.
Εδώ καλλιεργείται ο νάρθηκας στον βλαστό του οποίου ο Προμηθέας έκρυψε τη φωτιά και τη μετέφερε κρυφά από τους θεούς στους ανθρώπους, η αφιερωμένη στην Αφροδίτη μυρτιά που με τους κλάδους της η θεά κάλυψε το γυμνό σώμα της όταν βγήκε από τη θάλασσα, καθώς επίσης και η άκανθος από τα φύλλα της οποίας προήλθε η έμπνευση για τα κιονόκρανα κορινθιακού ρυθμού.
Καλλιεργείται ακόμη το κώνειο με το οποίο θανατώθηκε ο φιλόσοφος Σωκράτης, η δάφνη που ήταν αφιερωμένη στο θεό Απόλλωνα, ο αφιερωμένος στον Διόνυσο κισσός, το ιερό δένδρο της αρχαίας Αθήνας, η ελιά αλλά και η αγριελιά με τους κλάδους της οποίας (τους κότινους) στεφάνωναν τους ολυμπιονίκες.
Στο Τμήμα αυτό ο επισκέπτης ενημερώνεται από τις πινακίδες των φυτών και για τα αρχαία ονόματα του κάθε είδους, μαζί με την πηγή κάθε τέτοιας πληροφορίας.
Φαρμακευτικά φυτά
Δεν θα μπορούσαν να λείπουν φυσικά τα φαρμακευτικά φυτά, οι ευεργετικές ιδιότητες των οποίων ήταν γνωστές από την αρχαία Ελλάδα. Από αυτά, ξεχωρίζουν ο μανδραγόρας, το βάλσαμο, η δακτυλίτιδα, η μπελλαντόνα, το νεκρολούλουδο, ο απήγανος, η φασκομηλιά, το δενδρολίβανο, η λουΐζα, το χαμομήλι, η ματζουράνα, η αγγελική, η βαλεριανή, η εφέδρα, η πασσιφλόρα, η λεβάντα, η ρετσινολαδιά, η αψιθιά, το τζίτζερ, η αλόη και πολλά άλλα.
Οικονομικά φυτά
Σε αυτό το τμήμα, ο επισκέπτης συναντά φυτά που είναι χρήσιμα για τους εδώδιμους καρπούς τους ή άλλα εδώδιμα τμήματα του σώματός τους, για την ξυλεία τους, για τις ίνες τους οι οποίες χρησιμοποιούνται στην κλωστοϋφαντουργία και για τις χημικές ουσίες τους που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς της βιομηχανίας (χρώματα, βερνίκια, κόμμεα, αρώματα κ.λπ.). Καλλιεργούνται επίσης κτηνοτροφικά και αρτυματικά - αρωματικά φυτά. Στις δύο λίμνες του τμήματος αυτού αναπτύσσονται πανέμορφα γιγάντια νούφαρα (Nelumbo nucifera & Nelumbo lutea), τα οποία καλλιεργούνται για τα εδώδιμα σπέρματα και τα ριζώματά τους.
Στα παρτέρια του τμήματος αυτού φιλοξενούνται το φελλόδενδρο, η καμφορά, το βερνικόδενδρο, το φυτό από το οποίο εξάγεται η τζοτζόμπα, το βαμβάκι, το λινάρι και ο καπνός. Καλλιεργούνται ακόμη η ταπιόκα αλλά και πλήθος εσπεριδοειδών και διαφόρων οπωροφόρων από όλο τον κόσμο, ενώ στις πέργκολες συναντώνται πολλές ελληνικές παραδοσιακές ποικιλίες αμπελιού.
Ένας θύλακας άγριας ζωής μέσα στον αστικό ιστό που αξίζει να προστατεύουμε
Όπως επισημαίνεται στην ιστοσελίδα του Κήπου, εδώ θα δει κανείς αλεπούδες, λαγούς, κουνάβια, πέρδικες, γκιώνηδες, κουκουβάγιες, χελώνες, βατράχους αλλά και αρκετά είδη ψαριών του γλυκού νερού, έντομα κ. ά. Τα ζώα αυτά ζουν στο φυσικό τους περιβάλλον και διατηρούνται σε κάποιους αριθμούς μέσα από μηχανισμούς ανταγωνισμού που τελικά οδηγούν στην οικολογική ισορροπία. Αυτή την ισορροπία που ο άνθρωπος έχει διαταράξει σε όλο τον Πλανήτη και οι επόμενες γενεές θα υποστούν της συνέπειες της αλόγιστης παρέμβασης και της ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης.
Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν πόσο σημαντικό είναι να διατηρήσουμε ένα αδιατάρακτο οικοσύστημα, ένα θύλακα άγριας ζωής, όπως είναι ο Κήπος, μέσα στον αφιλόξενο αστικό ιστό που τον περιβάλλει. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που δεν επιτρέπεται η είσοδος κατοικίδιων ζώων στον Κήπο. Πέραν του ότι, οι κατοικίδιοι φίλοι μας κινδυνεύουν από ασθένειες ή παράσιτα που κυκλοφορούν ευρύτατα μεταξύ των άγριων ζώων, υπάρχει το ενδεχόμενο να επηρεάσουν το φυσικό οικοσύστημα με τρόπος που δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί.
info
Διεύθυνση: Ιερά Οδός 403, Χαϊδάρι
Η είσοδος γίνεται αποκλειστικά με Ηλεκτρονικό Εισιτήριο που εκδίδεται από τον ιστότοπο του Βοτανικού Κήπου. https://diomedes-bg.gr/
Το κόστος για Σάββατο, Κυριακή και αργίες: 2,00 Ευρώ ανά ενήλικα, 0,25 Ευρώ για παιδιά έως 10 ετών, 0,25 Ευρώ για ηλικιωμένους άνω των 70 ετών, 0,25 Ευρώ για ΑμεΑ με συνοδό. Από Δευτέρα έως Παρασκευή το κόστος είναι μηδενικό
ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ ΖΩΑ συντροφιάς. Εξαιρούνται σκύλοι συνοδοί ΑμεΑ.
