«Ψηλά στην Ακροκόρινθο, στους βράχους κρεμασμένος
Ο ήλιος εσταματησε, βαρύς και κουρασμένος»
Με αυτούς τους στίχους περιέγραφε ο αείμνηστος και αγαπημένος φίλος Μιχάλης Μπουρμπούλης, τον Ακροκόρινθο, -έστω κι αν έγραφε την Ακροκόρινθο- στα «Τραγούδια για την Ελένη» που μελοποίησε ο Μάνος Χατζηδάκις.
Σήμερα ξέρω πολλούς που «κατεβαίνουν» στην Πελοπόννησο και μετά την Κόρινθο, ρίχνουν μια ματιά στο επιβλητικό κάστρο με ένα προσωπικό παράπονο. «Δεν ανέβηκα ποτέ εκεί πάνω να δω τι είναι. Ίσως μια άλλη φορά» και συνεχίζουν τον δρόμο τους.
Banner Inside Article - 728x90
Τι φταίει όμως και δεν ενισχύει κανείς, την περιέργεια, την επιθυμία των περαστικών, που δεν τους τροφοδοτεί με τις απαραίτητες πληροφορίες, ώστε να επισκεφτούν τον Ακροκόρινθο, με αποτέλεσμα σχεδόν στην πλειοψηφία τους οι επισκέπτες να είναι ξένοι τουρίστες;
Πονεμένη ιστορία. Η τοπική αυτοδιοίκηση με το να καταγράφει τα τοπόσημα, θεωρεί αυτάρεσκα ότι έχει επιτελέσει το καθήκον της. Το destination marketing είναι άγνωστος όρος και ως τέτοιος εξοστρακίζεται αν το προτείνεις.
Η δεύτερη παλαιότερη σε κατοίκηση οχυρωμένη πόλη της Ελλάδας
Ο Ακροκόρινθος είναι ένα θαύμα της φύσης και της ανθρώπινης παρέμβασης. Είναι η δεύτερη παλαιότερη σε κατοίκηση οχυρωμένη πόλη της Ελλάδας -μετά από αυτήν της Αθήνας-, καλύπτοντας εποχές από την αρχαιότητα, τον μεσαίωνα, μέχρι και το τέλος της Τουρκοκρατίας. Εποχές κατά τις οποίες άλλαζε πρόσωπο εξελισσόταν και προσαρμοζόταν, αποτυπώνοντας σήμερα ίχνη ιστορίας και πολιτισμού πολλών αιώνων.
Βρίσκεται στην κορυφή ενός απόκρημνου βράχου ύψους 575 μ. στα ΝΔ της Αρχαίας Κορίνθου, 7 μόλις χιλιόμετρα από την πόλη της Κορίνθου με θέα εκπλητική σε όλα τα σημεία του ορίζοντα. Ένα από τα καλύτερα παρατηρητήρια στον κόσμο.
Το κάστρο είναι τυπικό δείγμα φρουριακής αρχιτεκτονικής, με κατασκευαστικές λεπτομέρειες που αφηγούνται την οχυρωματική ιστορία, όπως είπαμε, πολλών αιώνων. Η οχύρωση εξασφαλίζεται με σύστημα τριών περιβόλων, που χωρίζονται μεταξύ τους με τείχη, ενισχυμένα με πύργους και προμαχώνες. Τρεις επιβλητικές πύλες οδηγούν στο εσωτερικό, όπου υπάρχουν ερείπια κτισμάτων όλων των εποχών, ακολουθώντας ένα λιθόστρωτο καλντερίμι.
Τα τείχη ακολουθούν τη φυσική γραμμή του βράχου είναι χτισμένα σε τρεις αμυντικές σειρές και ενισχύονται με πύργους, προμαχώνες, επάλξεις διάτρητες με πολεμίστρες και κανονιοθυρίδες. Η περίμετρός τους, είναι περίπου 3 χλμ. και και χρειάζεσαι μέχρι και δύο ώρες για να τα περιηγηθείς πλήρως.
Πανόραμα θαυμάσιον καταστίλβον εξ΄όλων των χρωμάτων της Ίριδος. Η «Αφνειός Κόρινθος» του Δημητρίου Βαρδουνιώτη
Ας ανατρέξουμε σε μια περιγραφή του Ακροκόρινθου από τον περίφημο συγγραφέα Δημήτρη Βαρδουνιώτη, στις αρχές του περασμένου αιώνα, μέσα από το βιβλίο του «Η Αφνειός Κόρινθος», κυρίως για να απολαύσουμε και μια γλώσσα που δεν θα μας προσφέρει ποτέ η τεχνητή νοημοσύνη:
«O Ακροκόρινθος είναι όρος εκ των ουχί των ψηλοτέρων της Ελλάδος. Εβδομήκοντα περίπου άλλα είναι υψηλότερα αυτού. Το ύψος του είναι 575 μόνον μέτρα από της επιφανείας της θαλάσσης. Είναι εν τούτοις όρος υψηλόν αγέρωχον και περίοπτον, φαίνεται δε ως δεσπόζον της κύκλω χώρας. Αι κορυφαί αυτού έχουσιν ευρείαν έκτασιν. Υπήρχον δ΄ εκεί το πάλαι φρέατα και ύδατα πολλά αναβλύζοντα και η έτι και νυν σωζομένη περίφημος πηγή Πειρήνη, κεκοσμημένη δια λευκού λίθου και στοών και περιέχουσα ύδωρ άφθονον, ήδιστον, ψυχρόν και ελαφρότατον πάντων των εν Ελλάδι...
Ο Ακροκόρινθος εκοσμείτο υφ΄ ιερών και βωμών της Ίσιδος, του Σαράπιδος του Ηλίου της Ανάγκης και Βίας, Ήρας της Βουναίας, της Αφροδίτης και του Σισυφείου. Από των κορυφών αυτού η άποψις είναι μεγαλοπρεπεστάτη και γοητευτική κατά τον Σπων δε, εκ των ωραιοτάτων της οικουμένης. Εξαισία προπάντων είναι εκείθεν η θέα της αυγής και της ανατολής του ηλίου. Πανόραμα θαυμάσιον καταστίλβον εξ΄ όλων των χρωμάτων της Ίριδος, ζωηροτάτων και όλων γλυκυτάτων: Προς ανατολάς αφοράται η χερσονησίς του Ισθμού, περιβαλλομένη υπό των δύο κόλπων, ο λιμήν του Σχοινούντος και των Κεγχρεών, αι νησίδες του Σαρωνικού, η Μεγαρική, η Σαλαμίς, η Αίγινα και η Αττική, ιδίως δε η κλεινή Ακρόπολις. Προν βοράν η Γεράνεια, ο Κιθαιρών, ο Ελικών και ο Παρνασσός, ο Κρισσαίος κόλπος, ο Κορινθιακός, το Λέχαιον και η Αρχαία Κόρινθος. Προς δυσμάς η Σικυών μετά του καταφύτου και γραφικωτάτου αυτής πεδίου, τα όρη της Αιγιαλείας και η μεγαλοπρεπεστάτη Κυλλήνη και προς νότον τα όρη της Νεμέας, των Κλεωνών και της Αργολίδος. Εν μέσω όλων τούτων των πλήρων μυθικών, ποιητικών και ιστορικών παραδόσεων υψούται υπερηφάνως ο Ακροκόρινθος, όστις έκπαλαι εθεωρείτο απόρθητον φρούριον.
Ιστορία αιώνων
Τι θα δείτε
Η επίσκεψη στον Ακροκόρινθο αποδεικνύεται και πλούσια και ενδιαφέρουσα, γιατί υπάρχει ένα πλήθος μνημείων που μπορείς να δεις, καθώς η περίφρακτη πόλη κατοικείτο όλα τα χρόνια, από τον καιρό που αναπτύχθηκαν τα τείχη
Στην πρώτη Πύλη σώζεται βυζαντινή μαρμάρινη πλάκα, η δεύτερη Πύλη είναι μια εντυπωσιακή πυργοειδής διώροφη κατασκευή με μια πέτρινη κλίμακα στο εσωτερικό της που οδηγεί σε υπόγειες θολωτές αίθουσες. Η τρίτη Πύλη διακοσμείται με τυφλό πεταλόσχημο τόξο και πλαισιώνεται από δύο ισχυρούς πύργους.
Στο εσωτερικό του κάστρου σώζονται ερείπια ναών (Αγ. Δημήτριος, τρίκλιτη ενετική βασιλική, τζαμιά με μιναρέ) κρήνες, υπόγεια βυζαντινή δεξαμενή με πεσσούς και καμάρες από πλίνθους, πηγή Άνω Πειρήνης με δύο υπόγειους θολοσκεπείς χώρους, ναός της Αφροδίτης 5ου -4ου π.Χ. αι.) με μεταγενέστερες διαδοχικές κατασκευές κ.ά.
Στη ΝΔ πλευρά του κάστρου ορθώνεται ο διώροφος φράγκικος πύργος-παρατηρητήριο με βαθμιδωτή βάση και ένα παράθυρο-πολεμίστρα. Ο κάτω όροφος ήταν δεξαμενή.
Στις βόρειες υπώρειες του λόφου Ακροκορίνθου, βρίσκονται τα ερείπια της Αγοράς της αρχαίας πόλης της Κορίνθου με μνημειακά κτίσματα (ιερά, κρήνες, ωδείο, θέατρο, καταστήματα, την πλακόστρωτη οδό Λεχαίου, τον επιβλητικό αρχαϊκό ναό του Απόλλωνα και το Μουσείο.
Η Πειρήνη πηγή. Ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο
«Ένα από τα πιο σημαντικά αξιοθέατα στον Ακροκόρινθο, που αξίζει να σταθεί κανείς είναι η πηγή Πειρήνη. Μια πιο αξιόπιστη περιγραφή της εξασφαλίζουμε από τα λόγια του φίλου Μηχανικού και λάτρη της υδρογεωλογίας Γιώργου Μπαϊρακτάρη:
«Όταν κατέβηκα τα σκαλοπάτια της Πειρρήνης, μέσα στο κατακαλόκαιρο, εντυπωσιάστηκα από το άφθονο και δροσερό νερό. Πώς τροφοδοτείται σταθερά μια πηγή στην κορυφή σχεδόν ενός βραχώδους λόφου;
Η απάντηση, όπως μου εξήγησαν δύο συνάδελφοι υδρογεωλόγοι, βρίσκεται στη γεωλογία του Ακροκορίνθου. Στην ανατολική πλευρά του κάστρου, οι καρστικοποιημένοι ασβεστόλιθοι συλλέγουν "σαν σφουγγάρι"και αποθηκεύουν το νερό της βροχής, σχηματίζοντας έναν τοπικό υδροφόρο ορίζοντα.
Κάτω από αυτούς βρίσκεται ο αδιαπέρατος φλύσχης, που εμποδίζει το νερό να κατέβει βαθύτερα. Έτσι, το νερό κινείται πλευρικά και αναβλύζει εκεί όπου η επαφή των δύο σχηματισμών συναντά την επιφάνεια. Η Πειρρήνη είναι, επομένως, μια επαφική καρστική πηγή.
Η υψομετρική διαφορά εξασφαλίζει συνεχή εκφόρτιση ακόμη και το καλοκαίρι, γεγονός που εξηγεί γιατί η πηγή υπήρξε πολύτιμη για τους κατοίκους και τους πολιορκημένους του Ακροκορίνθου.
Ο συνδυασμός καρστικού ασβεστολίθου και αδιαπέρατου φλύσχη είναι ιδιαίτερα ευνοϊκός και μάλλον σπάνιος. Χωρίς αυτόν, η ιστορία του Ακροκορίνθου ίσως να ήταν διαφορετική.
Σε μεταγενέστερες επισκέψεις συνειδητοποίησα πόσο πειστικά η γεωλογία εξηγεί όσα οι αρχαίοι απέδωσαν στη μυθολογία.
Κι όμως, η Πειρρήνη παραμένει σχετικά άγνωστη στους περισσότερους επισκέπτες του Ακροκορίνθου, χωρίς ούτε μια ενημερωτική πινακίδα να οδηγεί σε αυτήν. Ίσως αυτό να αδικεί μια πηγή που υπήρξε επί αιώνες πηγή ζωής και θρύλων».
Η μυθολογική προσέγγιση
Υπάρχουν πολλές μυθολογικές εκδοχές της Πειρήνης που μπορείτε να αναζητήσετε. Επιλέγω πάλι την κατά Βαρδουνιώτη περιγραφή:
«Η πηγή αυτή έχει τρυφερότατον μύθον. Η Πειρήνη ήτο θυγάτηρ του Ασωπού ποταμού και ωραία. Του δροσερού κάλλους της ηράσθη ο Ποσειδών και εγέννησε μετ΄αυτής δυο τέκνα, τον Κεγχρία και Λέχητα ους ελάτρευε. Προς δυστυχίαν αυτής όμως, θηρεύουσα ποτέ η Άρτεμις, εφόνευσε κατά λάθος τον φίλτατον αυτής Κεγχρίαν, η δε τρυφερότατη καρδία της Πειρήνης, ήτις ήτο η αποθέωσις της μητρικής φιλοστοργίας, τόσο επλήγη και τόσω κατεθλίβη και έκλαυσεν, ώστε ανελύθη όλη εις δάκρυα, άνθρωπος τέως ούσα, μετεβλήθη εις πηγήν επί του Ακροκορίνθου
Στον Ακροκόρινθο φτάνετε με αυτοκίνητο, μέχρι την είσοδο του κάστρου από την Κόρινθο μέσω της Αρχαίας Κορίνθου. Η είσοδος είναι ελεύθερη από τις 08:30 μέχρι 15:30. ΄Εξω από την είσοδο λειτουργεί καφετέρια εστιατόριο.
