Αν θέλετε να ταξιδέψετε στην Ελλάδα μιας άλλης εποχής, στην Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών του περασμένου αιώνα, στην Ελλάδα των αστικών διαμερισμάτων, στην Ελλάδα των βιοτεχνιών, σε μνήμες που ξεθωριάζουν σε τοπία ζωής που εξαφανίζονται προκαλώντας συγκίνηση και νοσταλγία, δεν χρειάζεται να πάτε μακριά.
Banner Inside Article - 728x90
Η στήλη κάτσε στα αυγά σου» σας πριτείνει να αφιερώστε το Κυριακάτικο πρωινό σας για μια βόλτα στο παζάρι του Ελαιώνα. Το μεγαλύτερο ανοιχτό Μουσείο καθημερινής ζωής στην πόλη. Απλώνεται σε μια μεγάλη έκταση στη συμβολή της Ιεράς Οδού και Αγίας Άννης στα όρια των Δήμων Αθηναίων και Αιγάλεω. Μπορείτε να φτάσετε με το αυτοκίνητο, αρκεί να αποδεχτείτε ότι θα παρκάρετε λίγο μακριά. Ευτυχώς Σάββατο και Κυριακή δεν λειτουργούν οι εταιρίες μεταφορών στην περιοχή και οι παρακείμενοι δρόμοι είναι άδειοι. Μπορείτε βέβαια να φτάσετε με το Μετρό, κατεβαίνοντας στη στάση Ελαιώνας.
Η πόλη εξομολογείται τα μυστικά της
Εδώ η πόλη εξομολογείται. Βγάζει τα κρυμμένα μυστικά της από τα μπαούλα, κατεβάζει τα γυαλικά της από τα ράφια, τα εσώψυχλα της από τα κλειστά διαμερίσματα και τα απλώνει στα πόδια σας. Σας λέει την ιστορία της μέσα από τα αντικείμενά της. Το καθένα σε αφήνει να φανταστείς τις ιστορίες που κρύβει. Παλιές φωτογραφίες, επιστολές με ρομαντικά ρομάντζα που έζησαν κάποτε κι έσβησαν, αλλά συνεχίζουν να διεκδικούν την αιωνιότητα μέσα από κάποιο περίεργο συλλέκτη αγοραστή.
Λαβομάνα στυλ και ανθοστήλες
πιάτα κράνη ξιφολόγχες και αρβύλες
πήγα για αν βρω καμμιά αντίκα
και τα όνειρά σου να πουλάνε βρήκα
Αυτό το τραγούδι του Αργύρη Κουνάδη σε στίχους Βαγγέλη Γκούφα και Μάριου Ποντίκα, γράφτηκε για την Πλατεία Αβησσυνίας, αλλά ταιριάζει απόλυτα και στο Παζάρι το Ελαιώνα. Εδώ πουλάνε ότι μπορείς, αλλά κυρίως ότι δεν μπορείς να φανταστείς: Βιβλία, ασήμι, χρυσό, δίσκους βινυλίου, χάρτες, πίνακες , παιχνίδια παλιά, εργαλεία, κονσόλες, ηλεκτρονικά, ρολόγια, κομπολόγια, συλλεκτικά, στρατιωτικά, πορσελάνες, ποτά, επώνυμα μπιμπελό, κοσμήματα, μικρόέπιπλα εποχής επώνυμα ρούχα, τσάντες, παπούτσια, τηλεοράσεις, λάπτοπ, κινητά, είδη μαναβικής, τρόφιμα από σούπερ μάρκετ, λουλούδια, αλλά και ζωντανά κοτοπουλάκια για το Πάσχα.
Η γοητεία της αναρχίας και της ακαταστασίας
Παζάρια και ανοιχτές αγορές υπάρχουν σε όλο τον κόσμο και αποτελούν και τουριστικές ατραξιόν.
Το παζάρι του Ελαιώνα της Αθήνας παίζει να είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη και σίγουρα από τα πιο άναρχα και ακατάστατα.
Αυτή η ακαταστασία που είναι στην ουσία και η γοητείαι του, αφού φλερτάρεις συνεχώς με το απρόοπτο είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα ενός διαχρονικού κυνηγητού των μικροπωλητών σε όποιο τόπο προσπάθησαν να τοποθετήσουν την πραμάτεια τους.
Από το Μοναστηράκι, στο Γκάζι και τα τελευταία χρόνια στον Ελαιώνα, στα όρια του Δήμου Αθηναίων και Αιγάλεω, όπου στην πραγματικότητα εξοστρακίστηκαν με τη σκέψη ότι εδώ δεν μπορούν να επιβαρύνουν περισσότερο μια ήδη υποβαθμισμένη περιοχή.
Αλλά κι εδώ έπρεπε να γίνουν πολλά για να μπορούν να εγκαθίστανται και να πωλούν νόμιμα, χωρίς την ενόχληση της αστυνομίας. Πρώτα οργανώθηκαν σε συλλόγους, όπως ο σύλλογος ρακοσυλλεκτών και άλλοι, οι οποίοι επινοικιάζουν κλειστούς ή περιφραγμένους χώρους, ώστε να μην καταλαμβάνουν δημόσιο χώρο. Οι μικροπωλητές για να ενταχθούν στους συλλόγους και να χρησιμοποιούν τον χώρο πληρώνουν ένα χρηματικό ποσό 12 ευρώ και όλα καλά και ωραία.
Υπάρχουν κι εκείνοι όμως που αδυνατούν ή δεν θέλουν να πληρώσουν και απλώνουν την πραμάτεια τους όπου βρουν στις δύο πλευρές της οδού Αγίας Άννης και των παρακείμενων δρόμων. Το κυνηγητό συνεχίζεται για αυτούς και τις περισσότερες φορές ξεκινά από κατγγελίες των σωματείων.
Έτσι θα δείτε μικροπωλητές να μαζεύουν βιαστικά την πραμάτεια τους σε μεγάλα σεντόνια και την απλώνουν ξανά λίγο πιο πέρα όταν φύγει η αστυνομία. Σαν τις πειρατικές ιστοσελίδες που παίζουν παράνομα ταινίες στο διαδίκτυο και όταν τις κλείνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες, αυτές ανοίγουν και πάλι σε λίγα λεπτά έχοντας μετακινηθεί σε έναν νέο ιστότοπο.
Ένας ζωντανός θεσμός που δεν θα σβήσει ποτέ... σαν τον τζόγο!
Το παζάρι είναι ένας ζωντανός θεσμός που δεν θα σβήσει ποτέ. Γιατί υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι που βγάζουν το μεροκάματό τους από αυτό. Αλλά και γι’ αυτό υπάρχουν χιλιάδες επισκέπτες εθισμένοι με αυτό. Είναι κάτι σαν τον τζόγο. Ένα παιχνίδι που κυνηγάς τις ευκαιρίες και παίζεις για να φύγεις κερδισμένος. Να βάλεις λίγα και να πάρεις πολλά. Μια σχέση win, win ανάμεσα στον πωλητή και τον αγοραστή. Ο δεύτερος φεύγει ευχαριστημένος αφού κατέκτησε μετά από παζάρι κάτι σε απίστευτα χαμηλή τιμή σε σχέση με την πραγματική του. Ο πρώτος αισθάνεται επειδή το πούλησε παραπάνω από την τιμή που το απόκτησε.
Και οι περισσότεροι κυκλοφορούν με κέρματα, δεν εμφανίζουν χαρτονομίσματα, ούτε ευελπιστουν σε ρέστα. «Αυτά έχω, αν τα θέλεις καλώς, αλλιώς άστο». Με αυτή τη φράση νομίζουν ότι εκβιάζουν τον πωλητή. Δεν είναι για τα πενήντα λεπτά ή το ένα ευρώ που θα γλιτώσουν, είναι που ξυπνάει η Ανατολή μέσα τους.
Οι επισκέπτες και η αγωνία του Σαββατοκύριακου.
Πολλοί ζουν περιμένουν με αγωνία το Σάββατο και την Κυριακή για να μυρίσουν την ατμόσφαιρα. Όπως περιμέναμε παλιά, ίσως και τώρα, για να πάμε στο γήπεδο. Ακόμα και η τσίκνα από τα καλαμάκια για είναι μικρό διάλειμμα τους είναι απαραίτητη. Έχω φίλο που αφήνει το εξοχικό του στην επαρχία που ζει μόνιμα και κάθε Σαββατοκύριακο βρίσκεται στην Αθήνα για το παζάρι.
Πολλοί ανεξάρτητοι μικροπωλητές στήνουν από τα μαύρα μεσάνυχτα, όταν στα τμήματα υπάρχουν ελάχιστοι αστυνομικοί εν υπηρεσία Αλλά και πολλοί αγοραστές ξεκινούν μέσα στη μαύρη νύχτα με ένα φακό να προλάβουν να βρουν τα «κελεπούρια» πριν τους τα πάρουν άλλοι.
Είναι εκείνοι που αγοράζουν με σκοπό να μεταπουλήσουν. Τα ανεβάζουν σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες όπως market place, ventora κ.ά. Μετατρέπονται οι ίδιοι σε μικροπωλητές σε ένα νέο μοντέρνο διαδικτυακό παζάρι για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους. Η παραγματική ζωή στον Ελαιώνα και η ψηφιακή στο διαδίκτυο... χέρι, χέρι.
Είναι κι εκείνοι που απλά συλλέγουν, χωρίς ιδιάίτερο λόγο. Για τη χαρά του παιχνιδιού Ο φίλος μου «γκατζετάκιας» φανατικός που πιάνουν τα χέρια του, διαθέτει πάνω από 20 λαπ τοπ που έχει αγοράσει λιγότερο από 5 ευρώ το καθένα -και επισκεύσεασε ελαφρά- όλα απόλυτα λειτυργικά. Πόσα να χαρίσει σε φίλους; Πόσα να στοιβάξει στο πατάρι;
Είναι κι εκείνοι που πάνε να βρουν σε χαμηλές τιμές είδη απαραίτητα στην καθημετρινή τους ζωή. Ρούχα, παπούτσια, οικειακά σκεύη, κουζινικά, εργαλεία ακόμα και είδη μαναβικής και σουπερ μάρκετ.
Είναι κι εκείνοι που απλά πάνε για χαζολόγημα, για τη βόλτα, την εμπειρία.
Αυτό το τελευταίο είναι και ο λόγος που θα το επισκεφτείτε για πρώτη φορά. Από κεί και πέρα, ίσως βρείτε τους δικούς σας λόγους για να σας γίνει συνήθεια.
Οι κοινότητες των «παζαριωτών»
Από την άλλοι όλοι αυτοί οι εθισμένοι έχουν γίνει μια κοινότητα. Οι «παζαριώτες», όπως αποκαλούν τον εαυτό τους. Γνωρίζονται μεταξύ τους, θα πιουν παρέα μια μπύρα μαζί με το σουβλάκι τους. Θα συζητήσουν με καμάρι για τα αποκτήματά τους, για την τιμή που πέτυχαν, ώστε να τα αποκτήσουν, όπως οι κυνηγοί διηγούνται ιστορίες για τα θηράματά τους. Ένα μικρό σαφάρι στο κέντρο της πόλης.
Αλλά και οι πωλητές έχουν τις δικές τους κοινότητες που υποστηρίζοντας και προστατεύοντας ο ένας των άλλων. Το παζάρι των Αλβανών, το παζάρι των Πακιστανών, το Παζάρι των Ρομά που είναι και οι περισσότεροι.
Μα που τα βρίσκουν όλα αυτά;
Από που προέρχονται όμως όλα αυτά τα αντικείμενα; Ο τίτλος σωματείο ρακοσυλλεκτών ο «Ερμής» -να ξερε άραγε ο φτερωτός θεός τι μοίρα επιφύλαξαν στο όνομά του;- δίνει την απάντηση. Τα περισσότερα τα περισυλλέγουν στα σκουπίδια. Είναι απίστευτο τι πετάνε οι άνθρωποι για να αδειάσουν τα διαμερίσματα. Τα άλλα έιναι λεία από διαμερίσματα που πρέπει να αδειάσουν για να ανακαινιστούν. Παλιατζούρες του παπού και της γιαγιάς που δεν έχουν θέση στην καινούργια ζωή ενός ξευγαριού που κληρονόμησε το διαμέρισμα. Πράγματα «άχρηστα» με τα οποία δεν έχουν πλέον το ίδιο συναισυθηματικό δέσιμο.
Κι αυτά, σαν το σκυλί που το άφησαν στον δρόμο, περιμένουν έναν καινούργιο φίλο να τα... υιοθετήσει, να τους δώσει την ευκαιρία για μια δεύτερη ζωή.
Ο Ελαιώνας που χάνεται. Η ανάπλαση και οι... κορμοράνοι
Ένας ακόμα λόγος για να επισκεφτείτε το παζάρι στον Ελαιώνα, δεν σχετίζεται με το ίδιο το παζάρι, αλλά για να γνωρίσετε μια από τις πιο αρχαίες συνοικίες της Αθήνας που σε λίγο δεν θα υπάρχει πια. Μια ευκαιρία να γίνει η σωστή ανάπλαση της περιοχής, η τελευταία ανοιχτή περιοχή χαμηλής δόμησης της Αθήνας, που δεν έγινε ποτέ. Μια συνέχεια του βράχου της Ακρόπολης που θα μπορούσε να γίνει από τα πιο όμορφα πάρκα πολιτισμού συνυφασμένο με την αρχαία Ελλάδα και για την οποία δεν υπήρξε ποτέ ουσιαστικό σχέδιο. Κάποιοι νόμους για τοπεριορισμό της δόμησης επί Λαλιώτη στο ΥΠΕΧΩΔΕ, θυμάμαι, που αγνοώ την κατάληξή τους.
Σήμερα ένας τεράστιος τσιμεντένιος όγκος ορθώνεται στην περιοχή, το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού, που με όσα κτίρια θα ακολουθήσουν, αλλάζει ριζικά το τοπίο. Και αν σε αυτό προσθέσουμε και τον νέο Υπεραστικό Σταθμό Λεωφορείων, αλλά και σχέδια αεπιχειρηματικής αξιοποίησης, γύρω από τηn παλιά Softex, να ξεχάσουμε τον ελαιώνα.
Η σημερινή βέβαια άθλια κατάσταση της περιοχή και η εγκατάλειψή της, για πολλούς κάνει ευπρόσδεκτη κάθε εξέλιξη, με όποιο τρόπο κι αν επιχειρείται
Τα σκουπίδια στην Αγίου Πολυκάρπου και την Ορφέως επιβιώνουν και επί Μπακογιάννη και επί Δούκα, αμετακίνητα για πολλές θητείες, έστω και αν -η ειρωνία του πράγματος- ο σταθμός Μηχανικού και Καθαριότητας του Δήμου βρίσκεται τριακόσια μέτρα πιο πάνω, στην Ιερά Οδό.
Οι κορμοράνοι, ως γνωστόν είναι πουλιά με οξύ ράμφος που ορμούν με δύναμη πάνω στη λεία τους, τα ψάρια. Κορμοράνους η περιοχή δεν έχει, όπως ισχυρίστηκαν κάποιοι, κάποτε. Τη θέση τους έχουν πάρει τα επιχειρηματικά και κατασκευαστικά συμφέροντα.
Το παζάρι, όπως είπαμε είναι ένας θεσμός, μια ανάγκη, μια συνήθεια που έχει γίνει εθισμός για πολλούς. Κι αν το διώξουν κάποτε κι από τον Ελαιώνα, όπως κι από άλλες περιοχές πριν έρθει εδώ, αυτό θα βρει τη θέση του κάπου αλλού. Γιατί έχει ήδη βρει τη θέση του στη ζωή χιλιάδων που το λατρεύουν και που δεν μπορούν να φανταστούν το Σαββατοκύριακό τους, χωρίς αυτό.
