Με το γάλα της κατσίκας Αμάλθειας
Η Κρήτη δέχεται κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες από όλο τον κόσμο, οι οποίοι πέρα από τις ομορφιές του νησιού, έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν την περίφημη κρητική διατροφή και κυρίως τα διάσημα παγκοσμίως κρητικά τυριά.
Banner Inside Article - 728x90
Η ιστορία των κρητικών τυριών ξεκινάει από πολύ παλιά. Ήταν τότε που η Ρέα, μητέρα του Δία του θεού των θεών στην ελληνική μυθολογία, για να τον γλυτώσει από τον σύζυγό της, Κρόνο που είχε τη συνήθεια να τρώει τα παιδιά του, τον έστειλε σε ένα σπήλαιο στην Κρήτη, τον Δίκτη. Εκεί μεγάλωσε με τα γάλα της κατσίκας Αμάλθειας και τα παράγωγά του.
Σήμερα η μεγάλη αγάπη των Κρητικών για την κατανάλωση τυριού, αλλά και η εκτεταμένη κτηνοτροφία που παράγει γάλα το οποίο πρέπει να καταναλωθεί έχουν δημιουργήσει μια μεγάλη παράδοση στην τυροκομία. Μια παράδοση που έχει αναπτυχθεί όσο πουθενά αλλού και είναι πάντα παρούσα.
Την εντυπωσιακή μορφή του λιπόσαρκου κρητικού βοσκού δεν τη συναντάς μόνο σε αφιερώματα και τουριστικούς χάρτες, αλλά ζωντανά μπροστά σου. Αρκεί μια βόλτα στις Μαδάρες τον Ψηλορείτη, εκεί που τα κοπάδια από αιγοπρόβατα τρέφονται με την πολύτιμη βλάστηση της κρητικής γης για να δώσουν το μοναδικό γάλα τους που θα γίνει τυρί.
Τα κρητικά τυριά παράγονται σχεδόν στο σύνολό τους από αιγοπρόβειο γάλα. Η Αμάλθεια, η μαμά κατσίκα όλων άφησε την παρακαταθήκη της. Ήδη 4 από αυτά έχουν καταφέρει να αποκτήσουν τον τίτλο Προστατευμόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).
Από τους κούμους στα σύγχρονα τυροκομεία
Στα παλαιότερα χρόνια η τυροκόμηση γινόταν από τους ίδιους τους κτηνοτρόφους στους κούμους, αυτοσχέδιες πέτρινες καλύβες στον χώρο της βοσκής ή σε μικρές οικοτεχνίες.
Σήμερα, σε όλη την Κρήτη είναι διάσπαρτα εκατοντάδες τυροκομεία, πιστοποιημένα για τις πιο σύγχρονες μεθόδους παραγωγής που εξασφαλίζουν υψηλή ποιότητα και άριστες συνθήκες υγιεινής και που συνδυάζουν την υπερσύγχρονη τεχνολογία με το μεράκι και τις γνώσεις των παλιών τυροκόμων.
Πολλά τυροκομεία είναι επισκέψιμα, χαρίζοντάς μας μια μοναδική εμπειρία, αφού μπορείτε να δείτε από κοντά την τυροκόμηση των φρέσκων τυριών που θα καταναλωθούν σε λίγες ώρες από την παραγωγή τους ή να επισκεφτείτε τα κελάρια ωρίμανσης για να δείτε πώς ο τυροκόμος χρόνος μετατρέπει ένα απλό κεφάλι τυριού σε ένα πολύτιμο γαστρονομικό διαμάντι.
Τα τυριά της Κρήτης φεύγουν καθημερινά για να συναντήσουν τους φανατικούς καταναλωτές τους σε όλο τον κόσμο. Έτσι οι φίλοι τους μπορούν να τα γευτούν στην πατρίδα τους αν επισκεφτούν ένα εστιατόριο ελληνικής κουζίναςΣε κάθε περίπτωση, μπορούν να βρίσκονται σε κάθε μενού, είτε μόνα τους σαν κύριος μεζές, είτε ως συστατικά κάποιου πιάτου, συνοδεύοντας την κρητική ρακή, ή σε πλατώ με αλλάντικά, μαζί με μέλι και ξηρούς καρπούς, ή συμμετέχοντας σε ονομαστά κρητικά πιάτα, όπως μυζηθρόπιτες, φαναράκια, σαρικόπιτες, μπουρέκι χανίων κλπ.
Κρητική Γραβιέρα
Το πιο γνωστό, αλλά και διάσημο σε όλα τα μέρη της γης, τυρί της Κρήτης είναι η γραβιέρα με πλούσια και βουτυράτη και ελαφρά αλμυρή γεύση με έντονες τις πρωτείνες γάλακτος. Παρασκευάζεται αποκλειστικά από αιγοπρόβειο ή αμιγώς πρόβειο γάλα σε κεφάλια βάρους από 5 ως 25 κιλά και ωριμάζει για μεγάλο χρονικό διάστημα και πολλές φορές μάλιστα μέσα σε σπηλιές. Καταναλώνεται με πάρα πολλούς τρόπους, αυτούσια, ωμή, με φρούτα και ψωμί, μαγειρεμένη σε πίτες, ή τηγανίζεται παναρισμένη ως σαγανάκι.
Κεφαλοτύρι
Τη φήμη της γραβιέρας ακολουθεί και το κεφαλοτύρι, που παρασκευάζεται και σε πολλά ακόμα μέρη της Ελλάδας. Τυρί με σκληρή συνεκτική μάζα και αλμυρή και πικάντικη γεύση από γάλα πρόβειο, η μείγμα πρόβειου και κατσικίσιου. Συνοδεύει ιδανικά τα ζυμαρικά.
Ανθότυρος
Ονομαστά είναι και τα μαλακά λευκά τυριά της Κρήτης με πρώτο και καλύτερο τον ανθότυρο, τυρί από μίγμα τυρογάλακτος και φρέσκου γάλακτος με συνεκτική μάζα και ελάχιστο αλάτι που μπορεί να καταναλωθεί λίγα λεπτά από την παρασκευή του, αλλά μπορεί να αφεθεί να ωριμάσει με τον χρόνο και να σκληρύνει, χάνοντας την υγρασία του αποτελώντας μια εξαιρετική επιλογή για τα ζυμαρικά, για πίτες, σαλάτες, όπως ο ντάκος, αλλά και για όσους κάνουν διατροφή με λιγότερα λιπαρά.
Γαλομυζήθρα
Στα μαλακά τυριά συγκαταλέγεται και η γαλομυζήθρα, τυρί, με πολύ απλή διαδικασία τυροκόμησης, όπου το γάλα μετατρέπεται σε τυρί με φυσική όξυνση. Έχει την ίδια υφή και γεύση με τη Χανιώτικη μυζήθρα και τη κρητική ξινομυζήθρα. Είναι νόστιμο, απαλό με ελαφριά ξινίλα. Ιδανικό για τον κρητικό ντάκο.
Μυζήθρα
Ένα τυρί που φτιάχνεται σ’ όλη την Ελλάδα και προέρχεται από το τυρόγαλο της τυροκόμησης άλλου τυριού. Μέσα στο τυρόγαλο προστίθεται φρέσκο γάλα, ζεσταίνεται πάλι με πυθιά. και προκύπτει ένα μαλακό φρέσκο τυρί σχεδόν άπαχο με απαλή και ουδέτερη γεύση. Υψηλή σε λιπαρά γι αυτό πρέπει να καταναλώνεται με μέτρο σε περίπτωση δίαιτας. Έχει κατά μέσο όρο 70% υγρασία, και 50% λιπαρά επί ξηρού. Χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική. Συνοδεύει φρέσκα φρούτα και προσφέρεται ως ορεκτικό ή σαν επιδόρπιο με μέλι.
Ξίγαλο Σητείας
Ενδιαφέρον έχει για τη μοναδικότητά του και το ξίγαλο Σητείας, ένα αλοιφώδες τυρί που μοιάζει με την ξινομυζήθρα, αφού παράγεται και καταναλώνεται αποκλειστικά στη Σητεία σε περιορισμένες ποσότητες, αποτελώντας παράδειγμα τοπικού τυριού.
Μαλάκα ή Τυρομάλαμα
Ένα ακόμα αποκλειστικό τυρί της Κρήτης είναι η μαλάκα, που μπορέι να ξενίζει η ονομασία της, αλλά είναι αρκετά νόστιμο με ελαστική και ομοιογενή μάζα. Ουσιαστικά πρόκειται για φρέσκια γραβιέρα. Είναι πολύ πρακτικό στη χρήση του αφού χρησιμοποιείται κυρίως ως γέμιση σε πίτες.
Πηχτόγαλο Χανίων
Ένα ακόμα διάσημο κρητικό τυρί είναι το πηχτόγαλο Χανίων, με γιαουρτώδη υφή και ελαφρά υπόξινη γεύση που μπορείτε να το απολαύσετε στην πρωτογενή του μορφή ή ως γέμιση σε πίτες και είναι το τυρί της παρίφημης χανιώτικης μπουγάτσας. Απλό καθημερινό τυρί που παρασκευάζεται στον νομό Χανίων της Κρήτης με γιαουρτώδη υφή και ελαφρά υπόξινη γεύση. Παράγεται από μη παστεριωμένο πρόβειο η μίγμα αιγοπρόβειου γάλακτος.
Στάκα
Το πιο χαρακτηριστικό όμως, αποκλειστικά κρητικό τυροκομικό προϊόν είναι η στάκα, μια γαλακτώδης πηκτή μάζα που δημιουργείται κατά τον διαχωρισμό της κρέμας του γάλακτος για τη δημιουργία του βούτυρου. Συνοδεύει το πιλάφι, ζυμαρικά και αυγά ή πίτες. Το λίπος που διαχωρίζεται δημιουργεί το φημισμένο στακοβούτυρο της Κρήτης
