Έπεσα πρόσφατα πάνω σε ένα άρθρο για τα hidden gems, τα κρυμμενα διαμάντια της Ρώμης. Και μετά σε ένα άλλο που σχεδόν αναφερόταν στα ίδια. Τα Hidden gems, τα ιδιαίτερα κρυμμένα σημεία που μπορεί να ανακαλύψει κάποιος σε μια πόλη είναι η πιο συνηθισμένη μορφή τουριστικής ή περιηγητικής αρθρογραφίας. Πόσο κρυμμένα είναι όμως όταν τα ανακαλύπτουν και τα αποκαλύπτουν συνεχώς οι αρθρογράφοι; Πόσο κρυμμένη είναι η Aventine Keyhole, η... διάσημη «κλειδαρότρυπα» στον λόφο Αβεντίνο όταν πρέπει να περιμένεις μια ώρα στην ουρά για να δεις από αυτή, τη θέα της πόλης; Πόσο κρυμμένο μυστικό είναι ο κατάμεστος Giardino degli aranci ή η αγορά Mercatino Conca d’Oro πνιγμένη στον κόσμο το Σαββατοκύριακο;
Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι δεν υπάρχουν και άλλα που περιμένουν κάποιον... μαρτυριάρη αρθρογράφο να τα ανακαλύψει. Στη Ρώμη όμως δεν μπορείς να κρυφτείς, το φως εισχωρεί παντού.
Θα αναφερθώ σε 5 δικά μου σημεία από την τελευταία μου επίσκεψη στη Ρώμη. Δεν ξέρω αν είναι hidden, αλλά gems είναι σίγουρα, αν και ομολογώ ότι η επίσκεψη αυτή δεν είναι πολύ πρόσφατη. Όμως τι μπορεί να αλλάξει σε μια πόλη που κατάφερε να την αποκαλούν... αιώνια;
|
Da Gino al Parlamento. Εμπειρία Ιταλικής κουζίνας στην καρδιά του ιστορικού κέντρου
Όσοι με γνωρίζουν, ξέρουν ότι θα ξεκινούσα με το φαγητό. Στo Parlamento, την πλατεία Κοινοβουλίου, λίγα βήματα από το Palazzo Montecitorio, στην παλλόμενη καρδιά της πρωτεύουσας, υπάρχει ένα στενάκι, η Vicolo Rosini, που δεν το πιάνει το μάτι σου. Εκτός κι αν πλησιάζει 12:45 το μεσημέρι. Τότε δεν μπορείς να μη δεις 50-70 άτομα να περιμένουν στην ουρά να ανοίξει τις πόρτες του το Da Gino al Parlamento που αποτελεί έναν πραγματικό θεσμό της πόλης. Μια ταβέρνα εστιατόριο που ιδρύθηκε το 1963, όταν έφερε ακόμη το όνομα Ristorante da Gino, προς τιμήν του ιδρυτή του. Σήμερα, στο τιμόνι βρίσκεται ο γιος του Gino, θεματοφύλακας των μυστικών της τέχνης της εστίασης και των παλιών συνταγών που έχουν καταστήσει την κουζίνα του σημείο αναφοράς. Ένα γεύμα ή δείπνο είναι αφιερωμένο πάντα στην τοπική παράδοση, καταφέρνοντας μια αρμονική ισορροπία ανάμεσα στη γεύση και την αυθεντικότητα.
Η αίθουσα ιδιαίτερα φωτεινή χαρακτηρίζεται από τοιχογραφίες με βουκολικές αναπαραστάσεις, φυσικά τοπία και ανθισμένες πέργκολες.
Εδώ υπάρχει ένα παλιός σερβιτόρος που θα σε θυμηθεί ακόμα κι αν έχεις να περάσεις 10 χρόνια, αρκεί να έχεις ανταλλάξει μαζί του δυο τρεις κουβέντες. Ανάμεσα στα ξύλινα τραπέζια με τα λευκά τραπεζομάντιλα, χαλαρώνουν πολλοί βουλευτές από το κοινοβούλιο απέναντι.
Η κουζίνα τυπική αυθεντική ιταλική με πρώτες ύλες που ακολουθούν την εποχικότητα. Oi κορυφαίες επιλογές είναι τα ζυμαρικά τα φημισμένα bucatini all’amatriciana, τα tonnarelli cacio e pepe και τα rigatoni με paiata αρνιού, ενώ ξεχωρίζει και η κλασική σούπα φακής, αλλά και τα κλασικά αστικά alla romana, πιάτα όπως saltimbocca, Carciofi (αγγινάρες) ή Coniglio (κουνέλι).
Οι τιμές στον κατάλογο; Εκπληκτικά πιο χαμηλές από ένα «ιταλικό» στη Γλυφάδα ή την Πλατεία Συντάγματος. Και η ποικιλία, τόσο μεγάλη που αν μείνεις λίγες μέρες στη Ρώμη μπορείς να έρχεσαι κάθε μέρα για κάτι άλλο, αν και το πιθανότερο είναι ότι στην απίστευτη amatriciana θα καταλήγεις και πάλι.
Το Da Gino al Parlamento είναι μια στάση που δεν πρέπει να χάσει κανείς αν βρεθεί στην περιοχή: Ένα ταξίδι ανακάλυψης της ρωμαϊκής κουζίνας και των μυστικών της, μέσα σε μια οικογενειακή ατμόσφαιρα όπου η φινέτσα και η φροντίδα προς τον πελάτη είναι από τα… sine qua non που θα έλεγαν και οι Λατίνοι.

Ottica Alessandro Spiezia. «Δείτε» τη Ρώμη με άλλα μάτια
Βαδίζοντας από την Piazza de Spagna προς την Porta de Popolo περνάτε από το Tridente που χάρη στο χαρακτηριστικό του σφηνοειδές σχήμα, υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα πολεοδομικά επιτεύγματα της Ρώμης του 16ου αιώνα.
Στο 199 της Via del Babuino, θα δείτε ένα κατάστημα με μια μεγάλη πινακίδα Ottica. Εντάξει ένα συνηθισμένο κατάστημα οπτικών θα πείτε. Αν όμως δείτε κόσμο στην πόρτα του, ρίξτε μια ματιά. Μπορεί μέσα να βρίσκεται ο Πάπας, αφού είναι το κατάστημα που προμηθεύσει γυαλιά στους ηγέτες του Βατικανού για πάνω από μισό αιώνα «Δεν έχουμε πελάτες καρδινάλιους, μόνο πάπες» λέει αστειευόμενος ο ιδιοκτήτης του καταστήματος Alessandro Spiezia, ένας ευγενής αστός που είναι η ίδια η ιστορία της Ρώμης. Και δεν λέει ψέμματα αφού κατασκεύασε γυαλιά για τον Πάπα Ιωάννη Παύλο τον Β΄, τον Πάπα Βενέδικτο τον ΙΔ΄ τον Πάπα Φραγκίσκο, με τον οποίο τον συνεδεε μια ξεχωριστή φιλία και πλέον και για τον Πάπα Λέοντα τον ΙΔ΄.
Αλλά ας πάμε λίγο πίσω στον χρόνο.
Στις 10 Μαρτίου 1967, ο νεαρός Alessandro, αναλαμβάνοντας χρέος 10 εκατομμυρίων λιρετών, αγοράζει το κατάστημα οπτικών της κυρίας Priotti, που λειτουργούσε από το 1921. Η Ρώμη εκείνης της εποχής ήταν μια άλλη πόλη: παραδοσιακές τρατορίες, καλλιτέχνες που πλήρωναν το γεύμα τους με πίνακες, τεχνίτες που δούλευαν στον δρόμο μιλώντας ρωμαϊκή διάλεκτο, ενώ στα ραδιόφωνα ακούγονταν ο Little Tony και ο Don Backy. Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα. Έπρεπε να αποπληρώσει το χρέος, να χτίσει πελατεία, να κερδίσει εμπιστοσύνη. Και το πέτυχε.
Ανάμεσα στους πρώτους πελάτες του βρέθηκαν οι σκηνοθέτες Luigi Comencini, Luigi Magni και Mario Monicelli. Σύντομα πέρασαν την πόρτα του η πριγκίπισσα Ira von Fürstenberg, η Marella Agnelli, η Lucia Bosè, ο Marcello Mastroianni, ο Francis Ford Coppola, ο Lucio Dalla και ο Flavio Briatore.
Ο Federico Fellini περνούσε σχεδόν καθημερινά για κουβέντα ή για ένα αστείο. Ήταν ο ίδιος που φόρεσε τα γυαλιά του Spiezia όταν ταξίδεψε στο Χόλιγουντ το 1993 για να παραλάβει το τιμητικό Όσκαρ του.
Η ιδιαίτερη ικανότητα του Alessandro ήταν να «διαβάζει» το πρόσωπο κάθε πελάτη και να βρίσκει το ιδανικό πλαίσιο: cat-eye για τη Linda Christian, στρογγυλά και λιτά για τη νεαρή Romina Power, ιδιαίτερα χειροποίητα για τον Lucio Dalla.
Μετά την ανακαίνιση του Hotel de Russie που βρίσκεται ακριβώς απέναντι η πελατεία του εμπλουτίστηκε ακόμη περισσότερο: ο Tom Hanks, ο Harvey Keitel, η Cameron Diaz, ο Bill Clinton με την Chelsea, η Mariah Carey.
Ο Alessandro μια παγκόσμια προσωπικότητα πλέον, βρίσκεται πάντα εκεί πίσω από το κομψό του κουστούμι και τα γυαλιά του. Αν περνάτε απ έξω και γνωρίζετε Ιταλικά, μη διστάσετε να μπείτε και να του πιάσετε την κουβέντα. Μπορεί να μην αγοράσετε γυαλιά, αλλά θα σας πει πώς να δείτε τη Ρώμη... με άλλα μάτια.
![]() |
![]() |
Στο σπίτι - στούντιο και το σπίτι του Λουίτζι Πιραντέλλο
Ο Λουίτζι Πιραντέλλο γεννήθηκε στις 28 Ιουνίου 1867 στην περιοχή Κάος, κοντά στο Τζιρτζέντι (σημερινό Αγκριτζέντο), στο οποίο επέστρεψε μετά από τις λυκειακς του σπουδές στο Παλέρμο για να εργαστεί με τον πατέρα του στη διαχείριση ενός ορυχείου θειαφιού. Το 1892, αποφασισμένος πλέον να αφοσιωθεί στη λογοτεχνική του κλίση, εγκαταστάθηκε στη Ρώμη, όπου ζούσε χάρη σε μηνιαίο επίδομα από τον πατέρα του. Εδώ έζησε το υπόλοιπο της ζωής του με την οικογένειά του. Το σπίτι που έζησε στη Via Antonio Bosio σήμερα στεγάζει το Ινστιτούο Πιραντελλικών σπουδών.
Εδω μπορείς να κάνεις μια επίσκεψη, δωρεάν, μετά από ραντεβού και να νιώσεις λίγο την ατμόσφαιρα του δωματίου μέσα στο οποίο ο μεγάλος Σικελός συγγραφέας έγραψε υτον Ματίας Πασκάλ και τα άλλα αριστουργήματά του που του χάρισαν το Νόμπελ το 1936
Μια πολύ ευγενική κυρία θα σε ξεναγήσει στα δωμάτια, θα σου ανοίξει την ντουλάπα του, μέσα στην οποία υπάρχουν τα ρούχα του, θα δεις τη γραφομηχανή και την καρέκλα που καθόταν κι έγραφε, φωτογραφίες σε κορνίζα της αγαπημένης του ηθοποιού, τους πίνακες του γιου του Στέφανου. Θα αισθανθείς πραγματικά προνομιούχος, κάτι σαν καλεσμένος του μεγάλου δάσκαλου. Κι αν αυτός δεν είναι εκεί να σε υποδεχτεί, όλα γύρω του είναι εκεί για να τον θυμίζουν.
Προσωπικά, έχοντας ασχοληθεί κατά κάποιον τρόπο με το έγο του Πιραντέλλο και ευχαριστώ τη φίλη θεατρολόγο Ελένη Γεωργίου για αυτό, δεν θα άλλαζα αυτή την επίσκεψη με τίποτα άλλο στη Ρώμη

Giolitti. Παράδοση και Γεύση στην καρδιά της Ρώμης
Ακριβώς στην καρδιά της Ρώμης, πίσω από το Κοινοβούλιο και λίγα βήματα πριν το Πάνθεον στη Via Uffici del Vicario, θα δεις νέους ανθρώπους με ένα παγωτό χωνάκι στο χέρι, όρθιοι να συζητούν, να δημιουργούν μια μικρή κοινότητα. Είναι όσοι δεν βρήκαν τραπέζι στην κομψή αίθουσα σε στυλ Liberty, του Giolitti, ή στα τραπεζάκια του πεζοδρομίου, αλλά δεν είναι διατεθειμένοι να φύγουν, χωρίς να δοκιμάσουν το φημισμένο gelato της πόλης.
Tο Giolitti, ένα ακόμα θαύμα, ανάμεσα στα θαύματα της αιώνιας πόλης είναι ένα όνομα που εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα αποτελεί συνώνυμο της υψηλής ιταλικής ζαχαροπλαστικής και παγωτοποιίας. Ιδρύθηκε το 1890 από τον Giuseppe και τη Bernardina Giolitti μέχρι σήμερα διατηρεί αναλλοίωτη την ποιότητα και την αυθεντικότητα της παραγωγής του.
Ξεκίνησε ως γαλακτοπωλείο στη συνοικία Monti, στη Salita del Grillo, μια περιοχή που τότε βρισκόταν σε έντονη ανάπτυξη. Χάρη στην αφοσίωση του Giuseppe και της Bernardina Giolitti, το μικρό κατάστημα αναπτύχθηκε γρήγορα και έγινε σημείο αναφοράς για τους Ρωμαίους που αναζητούσαν γλυκά και γαλακτοκομικά προϊόντα υψηλής ποιότητας. Η εξαιρετική ποιότητα των προϊόντων του το καθιέρωσε σύντομα επίσημο προμηθευτή του Βασιλικού Οίκου.
Λίγα χρόνια αργότερα άνοιξαν και άλλα καταστήματα Giolitti, μεταξύ των οποίων και η πλέον ιστορική έδρα στη Via Uffici del Vicario.

Εκεί, ένας από τους γιους της οικογένειας, ο Nazzareno, μαζί με τη σύζυγό του Giuseppina, πρόσθεσαν στη δραστηριότητα πώλησης γάλακτος ένα χορτοφαγικό εστιατόριο και ξεκίνησαν την παραγωγή παγωτού και χειροποίητων γλυκών.
Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, το Giolitti εξελίχθηκε σε θεσμό, προσελκύοντας διασημότητες, πολιτικούς και τουρίστες και καθιερώθηκε ως ένα από τα πιο φημισμένα ζαχαροπλαστεία και παγωτατζίδικα της Ρώμης, αποτελώντας αναπόσπαστο προορισμό για όποιον θέλει να δοκιμάσει το αυθεντικό ιταλικό χειροποίητο παγωτό.
Ο γιος του Nazzareno, ο Silvano, αφιερώθηκε ιδιαίτερα στην τελειοποίηση του παγωτού, δημιουργώντας προσωπικά τις συνταγές που μέχρι σήμερα φυλάσσουν σαν πολύτιμο οικογενειακό μυστικό η σύζυγός του και οι τρεις γιοι τους.
Ακόμη και σήμερα, το Giolitti παραμένει πιστό στις παλιές συνταγές και στις παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής. Προσεκτικά επιλεγμένα υλικά, όπως φρέσκο γάλα, εποχιακά φρούτα, αγνό κακάο και πρώτες ύλες κορυφαίας ποιότητας, όπως τα φιστίκια Σικελίας, χαρίζουν στα παγωτά του αυθεντική και ακαταμάχητη γεύση.

Antica Salumeria. Το... Πάνθεον της ιταλικής γαστρονομικής κληρονομιάς
Σε ένα βιβλίο που έγραφα κάποτε και ίσως αποφασίσω να εκδώσω κάποια στιγμή, αναφερόμενος σε μια σαλουμερία, περιέγραφα πώς φαντάζομαι τον Παράδεισο: Ένα μέρος που κρέμονται και ωριμάζουν διάφορα κομμάτια κρέατος και τον Αριστοτέλη, τον Ηράκλειτο και τον Αναξιμένη να συζητούν περί χρόνου παρατηρώντας πώς αυτός αποτυπώνεται στις διάφορες φάσεις ωρίμανσης του κρέατος μέχρι να μετασχηματιστεί σε ένα νόστιμο αλλάντικό.
Αυτό τον παράδεισο τον ανακάλυψα στη Ρώμη στην πλατεία του Πάνθεον. Όταν όλοι στριμώχνονταν να μπουν στον διάσημο Ναό, εγώ περνούσα μια αρχαία μαρμάρινη πόρτα στα δεξιά της πλατείας σε έναν αλλο Ναό, την Antica Salumeria. Σαν να περνάς την πύλη της Αναγέννησης και να βυθίζεσαι σε τελετουργίες άλλων εποχών. Ότι και να λένε οι αρχαίοι φιλοσοφοι για τον χρόνο, εδώ ο χρόνος κυλά πιο αργά. Εκατοντάδες τυριά αλλαντικά και κρασιά που χρειάστηκαν μήνες ή και χρόνια για να ωριμάσουν και φρέσκα πανίνι που ήρθαν από τον φούρνο λίγα λεπτά πριν, όλα τοποθετημένα ακανόνιστα, ώστε να χωρέσουν στα λίγα τετραγωνικά, δημιουργούν μια ρουστικ ατμόσφαιρα που η οπτική απόλαυση ανταγωνίζεται τη γευστική. Ο αέρας είναι γεμάτος από το δελεαστικό άρωμα αλλαντικών και παλαιωμένων τυριών, ένα ζεστό, γήινο άρωμα που αμέσως σε ηρεμεί και σου ξυπνά την περιέργεια να θέλεις να δοκιμάσεις τα πάντα.

Το προσωπικό αποπνέει μια φιλόξενη ζεστασιά και γνώση που μαρτυρά ατελείωτες ώρες αφιερωμένες στην τέλεια κοπή κάθε φέτας προσούτο ή του ιδανικού συνδυασμού τυριού και κρασιού. Ένα σάντουιτς με πορκέτα που θα σου ετοιμασουν με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία οι μύστες, μαέστροι πίσω από τους πάγκους μπορεί να σε κρατήσει όλη τη μέρα στο ταξίδι σου στη Ρώμη. Την αρχαία και τη σύγχρονη. Γιατί εδώ συγκεντρώνεται η διαχρονική παράδοση... το Πάνθεον της ιταλικής γαστρονομίας Εδώ οι άνθρωποι δεν έρχονται μόνο για να φάνε, αλλά και για να συνδεθούν με αυτή την παράδοση.
Είτε μπαίνεις για ένα γρήγορο σάντουιτς, είτε κάθεσαι για να δοκιμάσεις διαφορετικές ποικιλίες αλλαντικών και τυριών, είτε απλά για να χαζέψεις το θέαμα, νιώθεις ότι συμμετέχεις σε μια διαρκή γιορτή της ιταλικής γαστρονομικής κληρονομιάς και παίρνεις μαζί σου εμπειρίες με... μακρά επίγευση.






