Θα μου πείτε τι σε έπιασε να ασχοληθείς με το Κωσταλέξι, προτείνονας μάλιστα και μια εκδρομή που αυτόματα το κατατάσσει στους τουριστικούς προορισμούς;
Η prothesis.com δεν έχει σκοπό να προτείνει, πόσο μάλλον να εκβιάσει τη δημιουργία νέων προορισμών, όταν δεν εκπληρώνουν κάποια κριτήρια και προαπαιτούμενα.
Από την άλλη όμως πιστεύουμε πώς κάθε τόπος, κάθε πόλη ή χωριό είναι εν δυνάμει τουριστικός προορισμός και έχει δικαίωμα να αυτοσυστήνεται και να καταφεύγει έστω στην περιέργεια κάποιων διεκδικώντας μια επίσκεψη. Άλλωστε όλη η Ελλάδα είναι γεμάτη από... ιστορικά, μαρτυρικά, πανέμρφα χωριά και μικρά Παρίσια
Banner Inside Article - 728x90
Στην περίπτωση του Κωσταλέξη, όπως είναι και το πραγματικό όνομα του χωριού, υπάρχει και η περιέργεια, αλλά κυρίως και το αίσθημα της αδικίας για το στίγμα που συνοδεύει το χωριό. Γιατί ο Κωσταλέξης είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. «Τυχερός» από μια μεριά γιατί είναι διάσημος σε όλη την Ελλάδα και άτυχος συγχρόνως γιατί αυτή η δημοσιότητα είναι αρνητική και προκύπτει από λάθος λόγο.Για ένα περιστατικό που συνέβη πριν 50 χρόνια περίπου και ακόμα και σήμερα επηρεάζει τη φήμη ενός πανέμορφου χωριού στους πρόποδες της Οίτης
Πιο εύκολο να σε ετεροπροσδιορίσουν, παρά να να αυτοπροσδιοριστείς
Όποια αναζήτηση κι αν κάνεις στο διαδίκτυο θα πέσει πάνω σε ένα άρθρο που αναφέρεται στη γνωστή ιστορία της Ελένης από το Κωσταλέξι, μαζί με τις υπερβολές που τη συνοδεύουν αλλά δεν θα βρεις στοιχεία, παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις για το χωριό, την ιστορία του, τις ομορφιές του, για τα δύο μουσεία που προσπαθεί να διατηρήσει, αλλά και το εμβληματικό του φαράγγι, πόλο έλξης για πεζοπόρους, φυσιολάτρες και αναρριχητές.
Έχοντας ασχοληθεί με το branding γενικά, αλλά και με το branding προορισμών ειδικότερα, ξέρω πόσο εύκολο είναι να σε ετεροπροσδιορίσουν, παρά να καταφέρεις να αυτοπροσδιοριστείς.
Στόχος αυτού του άρθρου δεν είναι να καταφέρει να ανατρέψει μια αδικία -δεν γίνεται αυτό με ένα άρθρο-, αλλά να προσθέσει στη δημόσια συζήτηση μια θετική αναφορά για το χωριό, με την ελπίδα να προκαλέσει κι άλλες, ανάμεσα στις τόσες αρνητικές.
Για την ιστορία
Δεν θα επιθυμούσα να συμβάλω στην αναπαραγωγή της γνωστής ιστορίας, αλλά είμαι υποχρεωμένος να τη θυμίσω για τις ανάγκες του άρθρου. Στις 7 Νοεμβρίου του 1978, βρέθηκε ύστερα από καταγγελία μια νεαρή κοπέλα κλειδωμένη στο υπόγειο του σπιτιού της στο Κωσταλέξι, σε άθλιες συνθήκες και με μειωμένη επαφή με το περιβάλλον. Η κοπέλα είχε ψυχολογικά προβλήματα, αλλά όταν ο πατέρας της απευθύνθηκε σε γιατρούς και ιδρύματα δεν βρήκε την ανταπόκριση και αναγκάστηκε να πάρει την ευθύνη πάνω του με την πολιτεία να κωφεύει. Έτσι το βάρος έπεσε σε μια οικογένεια -πρώτα στον πατέρα και μετά τον θάνατό του στα αδέλφια της- που δεν ήξερε να διαχειριστεί την κατάσταση και μη θέλοντας να αντιμετωπίσει το στίγμα της κοινωνίας την απομόνωσε στο υπόγειο του σπιτιού με τα γνωστά αποτελέσματα. Η ιστορία έγινε βορά στα Μέσα της εποχής, άρχισαν να διαδίδονται ιστορίες ότι η δήθεν... εθνικόφρων οικογένειά της την απέκοψε από έναν αντάρτη δάσκαλο που ήταν ερτωτευμένη και για αυτό τρελάθηκε, μέχρι και τον δάσκαλο βρήκαν, ο οποίος δεν είχε ιδέα, όπως επίσης κι ένας κτηνίατρος στο Μαρούσι. Ιστορίες για τις οποίες, ούτε ο τύπος που τις διοχεύτευε μπορεί μα είναι περήφανος, ούτε οι αναγνώστες που τις απορροφούσαν. Και σήμερα το ίδιο δεν γίνεται; Τουλάχιστον η προστασία προσωπικών δεδομένων δεν επιτρέπει τη δημοσίευση ονομάτων, άρα και τη διάνθιση των ιστοριών με προσωπικά στοιχεία. Για την ιστορία τα αδέλφια της, που υελικά οδηγήθηκαν στο δικαστήριο αθωώθηκαν.
Από τότε το όνομα Κωσταλέξι έγινε συνώνυμο με πολλούς αρνητικούς χαρακτηρισμούς. Και αν και έχουν περάσει 50 σχεδόν χρόνια μέχρι και πριν δύο χρόνια η ιστορία αυτή έγινε θεατρική παράσταση, αφού εξυπηρετεί μια θεματογραφική ατζέντα που συγκινεί ένα μεγάλο κοινό.
Στο Κωσταλέξι έμεινε να σηκώσει το βάρος
Δεν θέλω να χαϊδέψω αυτιά. Δεν θα πω ότι δεν υπήρχαν και γενικότερες ευθύνες. Ότι δεν υπήρχαν και εκείνοι που ήξεραν, αλλά δεν μιλούσαν. Και δεν θα πώ ότι αυτό δεν γινόταν στα περισσότερα χωριά της χώρας. Απλά το Κωσταλέξι έμεινε να σηκώσει το βάρος και να γίνει το σύμβολο της οπισθοδρόμησης για λογαριασμό όλης της ελληνικής επαρχίας. Ακόμα και σήμερα οποιαδήποτε αντίστοιχη περίπτωση -ακόμα και στην Κύπρο κάποια- αναφέρεται σαν... νέο Κωσταλέξι.
Έχει περάσει όμως μισός σχεδόν αιώνας. Οι περισσότεροι σημερινοί κάτοικοι του χωριού δεν είχαν γεννηθεί τότε. Και είναι κοινωνικά άδικο και εμπίπτει στο θέμα των διακρίσεων έως και του ρατσισμού, να μην μπορεί κάποιος να αναφέρει τον τόπο καταγωγής του χωρίς ένα σφίξιμο στο στομάχι, χωρίς κάποιο κόμπο ή δισταγμό, ξέροντας πώς ακούγεται αυτό στους άλλους. Αυτά και τελεία.
Η βεράντα της Φθιώτιδας
Αν το Κωσταλέξι βρισκόταν στην Αγγλία, με τη δημοσιότητα, έστω και αρνητική, που πήρε η υπόθεση, το σπίτι της Ελένης θα είχε γίνει τουριστική ατραξιόν, όπως είναι σήμερα τα δρομάκια που θεωρούν ότι έδασε ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης, η πιο γνωστή περίπτωση αρνητικής δημοσιότητας.
O Κωσταλέξης ή το Κωσταλέξι όμως δεν ωφελήθηκε και δεν έχει ανάγκη καμιά τέτοιου είδους δημοσιότητα. Είναι ένα όμορφο καταπράσινο είναι πεδινό χωριό της Στερεά; Ελλάδας στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας, 10 χλμ. Από τη Λαμία που σκαρφαλώνει σε υψόμετρο 120 μ. στους βορειοανατολικούς πρόποδες της Οίτης. Είναι κτισμένος κοντά στις νότιες όχθες του ποταμού Σπερχειού με τα περισσότερα σπίτια του να έχουν πανοραμική άποψη προς την κοιλάδα που περικλείεται ανάμεσα στα χωριά Κομποτάδες και Φρατζή . Είναι η βεράντα της Φθιώτιδας που μπορείς να σταθείς και να αγνατέψεις σε μεγάλο ορίζοντα, απολαμβάνοντας ένα καφεδάκι. Σύμφωνα με το «Πρόγραμμα Καλλικράτης» και αποτελεί την τοπική κοινότητα Κωσταλέξη που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Λαμιέων του Δήμου Λαμιέων, ενώ έχει περίπου 400 κατοίκους.
Στο χωριό μπορείς να φτάσεις με αυτοκίνητο από τη Λαμία ή με Λεωφορείο του ΚΤΕΛ Λαμίας.
Και λίγη ιστορία
Ο Κωσταλέξης αναφέρεται από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Μετά την απελευθέρωση το 1835 προσαρτάται στον τότε δήμο Αλόπης (Δρυόπων), ενώ Το 1912 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Το 1822 έχει στρατοπεδεύσει στη Φθιώτιδα η μεγάλη στρατιά του Δράμαλη, με σκοπό την κάθοδο στην Πελοπόννησο, για την κατάπνιξη της Επανάστασης. Στην ευρύτερη περιοχή της κοιλάδας του Σπερχειού γίνονται διάφορες μάχες για την παρεμπόδιση της καθόδου του Δράμαλη. Μια από αυτές έγινε στο Κωσταλέξι και στις Κομποτάδες, με το σώμα Πανουργιά και Γιάννη Φαρμάκη. Οι αντιδράσεις αυτές έκαναν τον Δράμαλη να καθυστερήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα την κάθοδό του και είχαν ως θετικό αποτέλεσμα την καλύτερη οργάνωση της αντίστασης στην Πελοπόννησο, με αποκορύφωμα τη μεγάλη νίκη στα Δερβενάκια.
Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για την ιστορία του χωριού ή είστε από την περιοχή και θέλετε να βρείτε στοιχεία για τους παλαιότερους κατοίκους του, διαβάστε μια εξαιρετική μελέτη για τους μετανάστες του χωριού στην Αμερική του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου.στο https://amfictyon.blogspot.com/2019/01/1906-1914.html
Εγώ την απόλαυσα για τις πληροφορίες γενικότερα που μας προσφέρει.
Τι μπορείς να κάνεις στον Κωσταλέξη
Έντάξει δεν χρειάζεται και τουριστικός οδηγός. Μπορείς να μην κάνεις και τίποτα, απλά ένα ευχάριστο διάλειμμα σε ένα χωριό μέσα στη φύση.
Μπορείς να κάτσεις στη «Βεράντα» την ταβέρνα του χωριού, απολαμβάνοντας τη θέα στην κοιλάδα και δοκιμάζοντας αυθεντικές ρουμελιώτικες λιχουδιές.
Μπορείς να ζητήσεις να σε ξεναγήσουν στα δυο μουσεία του χωριού, το Λαογραφικό και το Μουσείο Σιδηροδρόμων που «στεγάζεται» σε ένα ειδικά διασκευασμένο σιδηροδρομικό βαγόνι βαγόνι τραίνου.
Μπορείς να οργανώσεις μια πεζοπορία από την άκρη του χωριού προς καταπάσινα και σκιερά τοπία της Οίτης.
Μπορείς να συζητήσεις με τους νέους και τους κατοίκους του χωριού για το πόσο τους έχει επηρεάσει το στίγμα της γνωστής ιστορίας, αλλά και για τα σχλεδια που έχουν για τον τόπο τους
Μπορείς να συνδυάσεις την επίσκεψη στο πλάισιο μιας ευρύτερης εξόρμησης στα χωριά και στα μοναστήρια της Οίτης
Το φαράγγι Κωσταλέξη
Κι αν όλα αυτά δεν σας φαίνονται αρκετά για μια «τουριστική» επίσκεψη στο Κωσταλέξι, υπάρχει και ένα σημείο για το οποίο οι λάτρεις της πεζοπορίας, της αναρρίχησης και του φυσιολατρικού τουρισμού θα ξεκινούσαν από κάθε γωνιά της Ελλάδας ώστε να το επισκεφτούν.
Τι λέγαμε πριν; Ότι κάθε τόπος είναι εν δυνάμει τουριστικός προορισμός!
Μιλάμε για το φαράγγι του Κωσταλέξη.
Οφείλω να ομολογήσω ότι δεν γνωρίζω και πολλά για φαράγγια, ούτε για τη διάσχισή τους. Και για να σας δώσω τις σωστές πληροφορίες, δανείζομαι στοιχεία και φωτογραφίες από ένα άρθρο του Γιώργου Ανδρέου, εκπαιδευτή - οδηγού καταβάσεων φαραγγιών, από το περιοδικό «Κορφές» No 227-Απρίλιος 2015, όπως αυτό είχε αναδημοσιευτεί στην ιστοσελίδα canyoning.gr:
Ανώνυμο φαράγγι που το ονομάσαμε έτσι από το χωριό που βρίσκεται από κάτω του. Το στενό ρήγμα φαίνεται επιβλητικά δίπλα από το χωριό. Έχει συνολικό μήκος 2,5-3 χλμ. και με υψομετρική διαφορά 750μ και ανήκει στον δήμο Λαμιέων Φθιώτιδος.
Η Οίτη είναι ένα βουνό με πολλά ρήγματα-φαράγγια, ιδιαίτερα στο ανατολικό μέρος της. Αρκετά επιβλητικά φαράγγια τα οποία εύκολα διακρίνονται κι από μακριά. Στο σύνολό τους είναι 13, σε μια απόσταση 20χιλιομέτρων. Δηλαδή κατά μέσο όρο, κάθε 1,5χλμ. υπάρχει φαράγγι. Είναι το βουνό που αριθμεί τα περισσότερα στην Ελλάδα. Η απόσταση μεταξύ τους είναι σχετικά μικρή και φαίνονται όλα παραταγμένα στη σειρά. Το μεγαλύτερο κι επιβλητικότερο είναι του Γοργοποτάμου και δίπλα από αυτό προς την βόρεια μεριά είναι του Κωσταλέξη.
Στο εσωτερικό του συναντάμε αρκετούς καταρράκτες 5-12 μέτρων, ενώ οι 3 μεγαλύτεροι είναι ένας των 55 μέτρων και δύο των 20. Στο σύνολό τους 52. Για την διάσχισή του απαιτείται καλή φυσική κατάσταση, γιατί είναι διαδρομή 7 ωρών+2 ώρες πεζοπορία. Υπάρχει όμως κι άλλη λύση. Μπορούμε να κάνουμε το μισό φαράγγι με τους 25 καταρράκτες διάρκειας 3,5 ωρών+2 ώρες πεζοπορία, προσεγγίζοντάς το, από δρόμο που τέμνει τη μέση του φαραγγιού. Νερά έχει για λίγο χρονικό διάστημα και αναλόγως με τα χιόνια της Οίτης. Συνήθως κατεβάζει Μάρτιο με Απρίλιο. Η διαδρομή πάντως είναι όμορφη κι ευχάριστη και χωρίς νερό και γενικά δεν περιέχει κάποιους κινδύνους.
Για να πάμε στο φαράγγι, πηγαίνουμε στο ομώνυμο χωριό. Περνάμε την πλατεία και ανεβαίνουμε από χωματόδρομο για το εκκλησάκι της Κοίμησης της Θεοτόκου. Οδηγώντας θα έχουμε το ρέμα αριστερά και θα βλέπουμε μπροστά το φαράγγι. Μόλις βρεθούμε σε έναν χώρο με κυπαρίσσια παρκάρουμε το αυτοκίνητό. Εκεί είναι η έξοδος.
Για να πάμε στην είσοδο, θέση Λούκα 1150μ. υψόμετρο, περνάμε από το χωριό Κομποτάδες με κατεύθυνση το εκκλησάκι Αγίων Ταξιαρχών. Βρίσκεται ανάμεσα σε δυο κορυφές, τοπίο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, περιστοιχισμένο με έλατα, όπου υπάρχουν δυο κρυστάλλινες πηγές. Η Λούκα είναι στα όρια της περιφερειακής ζώνης του Εθνικού Δρυμού της Οίτης. Στο παρελθόν έχει συζητηθεί και συζητιέται η σκέψη για την κατασκευή ορειβατικού καταφυγίου από τον ΕΟΣ Λαμίας, θέση που περιέχεται και στη Μελέτη του ΕΘΙΑΓΕ για την προστασία του Εθνικού Δρυμού.
Εκεί αφήνουμε το αυτοκίνητο κι ακολουθούμε ρέμα που είναι παράλληλο με έναν δρόμο και κατεύθυνση Νοτιοανατολική. Περπατάμε για 30΄ μέσα από το στεγνό συνήθως ρέμα μέχρι να βρούμε το πρώτο μας ραπέλ. Η διαδρομή έχει μήκος 16χλμ βατό χωματόδρομο με 1 ώρα οδήγηση.
Για να πάμε στην είσοδο του δεύτερου μέρους με το αυτοκίνητο, ακολουθούμε την ίδια διαδρομή και 2χλμ μετά το εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων, στρίβουμε αριστερά παίρνοντας το δρόμο που τελειώνει πάνω στο φαράγγι.
Το δεύτερο μισό του φαραγγιού, μπορούμε να το προσεγγίσουμε και πεζοπορικά. Νομίζω ότι είναι και η ποιό καλή λύση, γλυτώνοντας τις μετακινήσεις. Από την έξοδο κοιτώντας το βουνό, ακολουθούμε γιδόστρατες στα δεξιά μας, όπου σε 1 ώρα μας βγάζουν στον δρόμο.
Τελειώνοντας το φαράγγι βγαίνουμε σε ανοιχτό μέρος με μεγάλους βράχους. Ακολουθούμε δεξιά πορεία, μέχρι να βγούμε στον χωματόδρομο με αρκετή προσοχή γιατί δεν υπάρχει μονοπάτι κι αυτοσχεδιάζουμε.
Η διαδρομή προτείνεται για ορειβάτες κι όσους κινούνται με άνεση στο βουνό. Το δεύτερο μέρος όμως είναι προσιτό για τους περισσότερους. Είναι ένα φαράγγι που μπορεί να δώσει αρκετές όμορφες εικόνες. Πολλές σχολές canyoning κι εκπαιδευτικά προγράμματα την περίοδο 2005-2009 έχουν περάσει από κει, λόγω της ποικιλίας τεχνικών.
Πρέπει να αναφέρω ότι αυτό είναι το χωριό που εξελίχθηκε το δράμα της Ελένης Καρυώτη και που έγινε συνώνυμο της αθλιότητας και της απάνθρωπης συμπεριφοράς. Η γνωστή υπόθεση Κωσταλέξη.
Η παρουσία μας στην περιοχή για έναν λόγο παραπάνω, πρέπει να μεταδίδει ακόμη περισσότερο πολιτισμό, ευγένεια κι ανθρωπιά, περνώντας παράλληλα το μήνυμα φύση-αθλητισμός-πολιτισμός!
Γιώργος Ανδρέου
Εκπαιδευτής - Οδηγός καταβάσεων φαραγγιών.
