Πίστη και ομορφιά φωλιασμένες στις απόκρημνες πλαγιές των βράχων
Bρίσκονται χτισμένα, σχεδόν κρεμασμένα στην κόψη των βράχων, ξεπερνώντας κάθε αρχιτεκτονική φαντασία και προκαλώντας το δέος. Πρόκειται για μοναστήρια με μεγάλη σπουδαιότητα, μακραίωνη ιστορία και σημαντικές πολιτιστικές παρακαταθήκες.
Banner Inside Article - 728x90
Κοιτίδες της ορθοδοξίας και πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες, προσκυνητές, αλλά και περιηγητές, εναρμονισμένα με το φυσικό περιβάλλον, δίνουν ένα οικολογικό παράδειγμα για την προβολή του φυσικού τοπίου που τα περιβάλλει και την απομάκρυνση από καταναλωτικά πρότυπα που επιβαρύνουν το οικολογικό μας αποτύπωμα.
Το γεγονός ότι τα μοναστήρια αυτά που μοιάζουν να κρέμονται στα βράχια, δεν είναι ένα δύο ή τρία, αλλά κάποιες δεκάδες μαρτυρά πως δεν προέκυψαν από σύμπτωση ή τη συγκυρία ή κάποια ιδιοτροπία των ιδρυτών και κτητόρων τους, αλλά ότι υπήρχε κάποια τάση για αυτό που υπάκουε σε συγκεκριμένους λόγους:
Οι βασικότεροι από τους λόγους αυτούς ήταν:
Η επιθυμία των ιδρυτών τους είναι να βρίσκονται μακριά από τον πολιτισμό, σε απρόσιτες περιοχές.
Η προστασία από επιδρομές ή ληστές, αφού η πρόσβαση γίνεται σχεδόν αδύνατη
ενώ σύμφωνα με τις παραδόσεις σε πολλές περιπτώσεις προέκυψαν ύστερα από υπόδειξη της Παναγίας σε κάποιο όραμα πιστού και την ανεύρεση κάποιας εικόνας στις τοποθεσίες αυτές.
Μέρος μιας διεθνούς παράδοσης
Τα μοναστήρια αυτά είναι μέρος μιας παγκόσμιας παράδοσης, αφού αντίστοιχου τύπου μοναστήρια βρίσκουμε και σε άλλες χώρες, ανεξάρτητα αν πρόκειται για ορθόδοξα μοναστήρια ή μοναστήρια άλλης θρησκείας ή δόγματος.
Για παράδειγμα μπορούμε να εντοπίσουμε μια σειρά μοναστηριών, όπως: Taktsang Palphug Monastery, Μπουτάν, Xuan Kong Si Monastery, Κίνα Monastery Of Ostrog, Μαυροβούνιο, Abbaye Saint Martin du Canigou, Πυρηναία.
Τόποι μοναχισμού
Ο Ορθόδοξος μοναχισμός ξεκίνησε από την Αιγυπτιακή Έρημο τη Νιτρία και τη Θηβαΐδα για να προχωρήσει στη Σιναϊτική Χερσόνησο τη Μεσοποταμία, τον Όλυμπο της Βηθυνίας, την Κωνσταντινούπολη, το Άγιο όρος, τα Μετέωρα, την Πάτμο και τον κυρίως ελλαδικό χώρο.
Μέχρι σήμερα στις περιοχές αυτές σώζονται ίχνη αλλά και ακμαία μοναχικά κέντρα από την εποχή εκείνη... Το Άγιο Όρος ιδίως είναι το προπύργιο της Ορθοδοξίας και ένας παραδοσιακός χώρος με ενδιαφέροντα που καλύπτουν όλους τους τομείς της ζωής και της τέχνης. Αλλά και ολόκληρη η Ελλάδα είναι γεμάτη από Μοναστήρια και ησυχαστήρια με ανδρικό και γυναικείο μοναχισμό. Ας δούμε κάποια από αυτά.
Μονή Προδρόμου. Το μπαλκόνι του Λούσιου
Η Μονή Προδρόμου βρίσκεται στη Στεμνίτσα Αρκαδίας, έναν τόπο που έτσι κι αλλιώς αποτελεί ελκυστικό τουριστικό προορισμό. Σκαρφαλωμένο κυριολεκτικά πάνω σε κάθετο βράχο, το μοναστήρι μοιάζει να κρέμεται πάνω από το φαράγγι του Λούσιου κόβοντας την ανάσα στον επισκέπτη, ενώ το μπαλκόνι της Μονής προσφέρει απίθανη θέα στο φαράγγι.
Η Μονή ιδρύθηκε περίπου το 1545, όπως διαπιστώνεται στο παλιό τυπικό ενώ, σε έγγραφο µε ημερομηνία 23-3-1828, εκεί καταγράφεται, ότι, το Μοναστήρι, ιδρύθηκε προ 700 ετών! Ο Ηγούμενος Καλλίστρατος τοποθετεί την ίδρυση το 1167.
Το πιθανότερο είναι ότι ιδρύθηκε Ιδρύθηκε από μοναχούς που ζούσαν σε κοντινά ασκητήρια από τov 12o αιώνα και τα οποία με την πάροδο των χρόνων συvεvώθηκαν (στα τέλη περίπoυ τoυ 16oυ αιώvα, 1500-1600) και σχημάτισαν τo κoιvόβιo της μovής.
Η Μovή είναι κτισμένη σε όλο το μήκος της κoιλότητας τoυ βράχoυ, 200 μέτρα πάνω από την κοίτη του ποταμού και απoτελείται από δύο κτίρια, τo αρχικό στα ανατολικά και τo vεώτερo στα βόρεια το οποίο χρονολογείται τo 1860.
Στην κατοχή της υπάρχουν διάφορα παλαιά έγγραφα, σιγίλια Πατριαρχών, οµόλογα αγορών και δωρεών, ενώ ο Κώδικας της Μονής βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη της Δημητσάνας.
Μονή Φιλοσόφου. Η αρχόντισσα του φαραγγιού
Η παλαιά μονή Φιλοσόφου είναι η πιο ιστορική και η πιο παλαιά μονή της Αρκαδίας και αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας. Θα ακούσετε συχνά να την αποκαλούν «αρχόντισσα του φαραγγιού», καθώς ξεπροβάλλει στο ομορφότερο τμήμα του φαραγγιού (Μονόπορη), στην δυτική πλευρά του Λούσιου.
Αποτελείται από δύο κτιριακά συγκροτήματα: την παλαιά μονή, η οποία φέρει κατά την λαϊκή παράδοση και το ιστορικό όνομα «Κρυφό Σχολειό» και από την νέα. Και οι δύο βρίσκονται στη δεξιά παρόχθια πλευρά του Λουσίου ποταμού και απέχουν μεταξύ τους 500 περίπου μέτρα.
Ιδρύθηκε το 963 επί Νικηφόρου Φωκά από τον Ιωάννη Λαμπαρδόπουλο εκ Δημητσάνας, τον επονομαζόμενο «φιλόσοφο», από το προσωνύμιο του οποίου πήρε και η μονή το όνομά της
Πρόκειται για σταυροπηγιακή μονή. Λαξευμένη εντός φυσικής κοιλότητας-σπηλαίου μήκους 128 μέτρων και πλάτους 0.6-8μ, ριζωμένου στους πρόποδες ενός απόκρημνου βράχου, σε ύψος 200 περίπου μέτρων πάνω από την κοίτη του Λουσίου, το υψόμετρο της μονής ανέρχεται περίπου στα 500 μέτρα.
Η νέα μονή ιδρύθηκε μετά τα μέσα του 17ου αιώνα, ενώ λειτουργούσε ήδη το 1691. Είναι χτισμένη 500 περίπου μέτρα βορείως της παλαιάς στην κορυφή ενός βράχου, σε υψόμετρό 550 μ., και σε ομαλότερο έδαφος από την παλαιά μονή, της οποίας αποτελεί συνέχεια, Πιθανότητα η νέα μονή να ιδρύθηκε κατ’ αρχάς ως μετόχι της παλαιάς, χάρη στην οικονομική ευρωστία της και την αύξηση του αριθμού των μοναχών. Αργότερα όμως η παλαιά μονή σταδιακά μετεγκαταστάθηκε και με την πάροδο των χρόνων εγκαταλείφθηκε οριστικά.
Ο ναός αγιογραφήθηκε το 1693 με δαπάνη του «Μαυραηδή-πασά Φαρμάκη» από τη Στεμνίτσα, ο οποίος παρ’οτι είχε εξισλαμισθεί, προσχώρησε στον Χριστιανισμό επί Ενετοκρατίας.
Ιερά Μονή της Θεοτόκου του Μεγάλου Σπηλαίου
Πολύ κοντά στα μαγευτικά Καλάβρυτα σε απόσταση 10 χιλιομέτρων από την πόλη, και δίπλα στη γραφική Ζαρούχλα, η Ιερά Μονή της Θεοτόκου του Μεγάλου Σπηλαίου «κρέμεται» πάνω από την κοιλάδα του Βουραϊκού σε υψόμετρο 900 μέτρων στη σπηλιά της ρίζας ενός τεράστιου βράχου.
Είναι κτισμένη σε ύψος 924 μέτρων, βάθους 30 μέτρων, ύψους 60 μέτρων και πλάτους 60 μέτρων.
Η θέση της Μονής είναι εξαιρετική και αποτελούσε διαχρονικά ασπίδα προστασίας απέναντι σε όσους την επιβουλεύονταν, με αποτέλεσμα σε όλη την ιστορία της να μην κατακτηθεί από εισβολείς
Το μοναστήρι έχει πάνω από ογδόντα κελιά χωρισμένα σε ορόφους, με το Καθολικό της Μονής τον ναό της Θεοτόκου να βρίσκεται στον τρίτο όροφο, αγιογραφημένος από τον ιερέα Μανουήλ Ανδρόνο.
Κατά την παράδοση το μοναστήρι ιδρύθηκε το 362 μ.Χ. από τους μοναχούς Συμεών και Θεόδωρο στη θέση που βρέθηκε η εικόνα της Παναγιάς από μια βοσκοπούλα στο βάθος της σπηλιάς εκεί όπου υπάρχει η πηγή. Η εικόνα είναι πλασμένη από κερί και μαστίχα από τον Ευαγγελιστή Λουκά.
Στο Μουσείο της Μονής υπάρχουν πολλά ιερά και εθνικά κειμήλια: εθνικές στολές, χειρόγραφα με εξαίρετες μικρογραφίες, πολύτιμοι χρυσοί σταυροί με τίμιο ξύλο, χαλκογραφίες, προσωπογραφίες κ.ά.
Παναγία Χοζοβιώτισα, πολυούχος, στην Αμοργό
Ποιος δεν έχει πάει στην Αμοργό και δεν έχει επισκεφτεί την Παναγία τη Χοζοβιώτισα; Μια εκόνα ταυτισμένη με το νησί. Το ιστορικής σημασίας Βυζαντινό μοναστήρι της πολυούχου του νησιού, πλούσιο σε ιστορικά κειμήλια με μια ξεχωριστή αρχιτεκτονική, καθώς είναι κτισμένο κυριολεκτικά στον γκρεμό, κάθε χρόνο συγκεντρώνει πλήθος επισκεπτών που πρέπει ν’ ανέβουν 300 σκαλοπάτια ως την καρδιά των θεόρατων βράχων για να προσκυνήσουν και να θαυμάσουν το μεγαλείο της πίστης και της φύσης.
Η μονή έχει μήκος 40 μέτρα και μέγιστο πλάτος 5. Το κτίριο έχει οχτώ επίπεδα τα οποία επικοινωνούν μεταξύ τους με κλιμακοστάσια κτισμένα ή λαξευμένα στο βράχο. Στο εσωτερικό του κτιρίου βρίσκονται αψίδες βυζαντινές ή οξυκόρυφες, κτισμένες από πωρόλιθο φερμένο από τη Μήλο. Ο χώρος του μοναστηριού περιλαμβάνει πολυάριθμα κελλιά, τράπεζα, μαγειρεία, αποθήκες, πατητήρια, στέρνες και πηγάδια. Η είσοδος του μοναστηριού βρίσκεται 10 μέτρα από το έδαφος και η πρόσβαση γινόταν με κρεμαστή σκάλα.
Μονή Κηπίνας, η λεξευμένη ομορφιά στα Τζουμέρκα
Όποιος τη δει χρειάζεται κάποια λεπτά για να πιστέψει στα μάτια του. H Mονή Κηπίνας είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια της Ηπείρου, χτισμένη στο κοίλωμα κατακόρυφου βράχου, κοντά στο χωριό Καλαρρύτες. Είτε το βλέπεις από χαμηλά, είτε ατενίζεις από το ίδιο το μοναστήρι το φαράγγι του Βίκου που χάσκει από κάτω, η θέα είναι εντυπωσιακή. Στέγη του είναι ο συμπαγής βράχος που έχει λαξευτεί με τέχνη ώστε να σχηματίζει ένα τέλειο θόλο.
Το μοναστήρι χτίστηκε περί το 1212 μ.Χ. και είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Το όνομα της οφείλεται στους κήπους που καλλιεργούσαν κοντά στη μονή οι μοναχοί. Ο μικρός ναός της Μονής είναι γεμάτος με αγιογραφίες του 17ου αιώνα.
Στον πρόναο του καθολικού βρίσκεται μια μεγάλη σπηλιά, μήκους μέτρων, στην οποία κατέφευγαν οι κάτοικοι των γειτονικών χωριών για να προστατευτούν τον καιρό της Τουρκοκρατίας.
Η πρόσβαση στη μονή γίνεται από ένα μονοπάτι που είναι λαξευμένο στον βράχο και μια κρεμαστή ξύλινη γέφυρα, την οποία σήκωναν οι μοναχοί για να αποκόπτουν την πρόσβαση. Είναι μικρή μονόκλιτη βασιλική με νάρθηκα και στο εσωτερικό σώζονται τοιχογραφίες που χρονολογούνται στα τέλη του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα. Το επιχρυσωμένο ξύλινο τέμπλο και οι εικόνες του Ιωάννη από την Σαγιάδα είναι έργα του 18ου αιώνα.
Μονή Προυσσού, το σημαντικό προσύνημα στην Ευρυτανία
Η μονή Προυσού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνητικά κέντρα της Ορθοδοξίας καθώς δέχεται χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο, από την Ελλάδα, αλλά και το εξωτερικό για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Προυσιώτισσας η οποία είναι έργο του Ευαγγελιστού Λουκά. Η μονή στέκει από τον 9 αιώνα μ.Χ. μεγαλόπρεπα στις άκρες ενός απόκρημνου βράχου των Ευρυτανικών βουνών. Η θέα αλλά και η μορφολογία της περιοχής είναι τέτοια που θα καταπλήξουν κάθε προσκυνητή αλλά και επισκέπτη. Η μονή διαθέτει εκτός των άλλων ξενώνες για τους επισκέπτες αλλά και μουσείο όπου εκτίθενται εικόνες του 15ο και 16ο αιώνα, εκκλησιαστικά κειμήλια και χειρόγραφα αλλά και μέρος του οπλισμού του Γεώργιου Καραϊσκάκη.
Ιερά Μονή Ρουσάνου στα Μετέωρα
Όταν μιλάμε για «μοναστήρια των γκρεμών» το μυαλό μας φυσικά, πριν από οπουδήποτε αλλού, πάει στα Μετέωρα, αυτό το σπάνιας φυσικής ομορφιάς μοναστηριακό τοπίο παγκοσμίως. Η Ιερά Μονή Ρουσάνου είναι η πιο γνωστή και εντυπωσιακή Μονή στο μοναστικό συγκρότημα των Μετεώρων
Ο βράχος πάνω στον οποίο κτίστηκε το μοναστήρι είναι κατακόρυφος, απότομος και στενός που προκαλεί τον θαυμασό όταν τον ατενίζεις από μακριά.Το μοναστήρι καλύπτει ολόκληρο το πλάτωμα της κορυφής του βράχου, του οποίου φαίνεται σαν φυσική απόληξη. Τη σημερινή οικοδομική του μορφή την πήρε κατά την τρίτη δεκαετία του 16ου αι. Η μονή αποτελείται από ένα τριώροφο συγκρότημα με το καθολικό και κελιά στο ισόγειο και με δωμάτια υποδοχής, το αρχονταρίκι, την έκθεση, ‘Aλλα κελιά και βοηθητικούς χώρους στους ορόφους. Τελευταία στη βάση του βράχου έχουν κτιστεί χώροι για άλλες χρήσεις (εργαστήρια, βιβλιοθήκη κ.α).
Η ιστορία του μοναστηριού χάνεται μέσα στην παράδοση. Εικάζεται ότι χτίστηκε τον 13ο ή τον 14ο αιώνα.
Οι πρώτοι μοναχοί ανέβαιναν με αναρρίχηση. Αργότερα η ανάβαση γινόταν με ανεμόσκαλες και δίχτυ. Ειδικά η ανάβαση κρατούσε περίπου 30 λεπτά και ήταν πολύ δύσκολη. Σήμερα γίνεται άνετα με σκαλοπάτια από τσιμέντο και δύο μικρές στερεές γέφυρες, που κατασκευάστηκαν το 1930 και αντικατέστησαν την ξύλινη γέφυρα που έγινε το 1868.
Η αγιογράφηση του καθολικού έγινε το 1560 από άγνωστο ζωγράφο, αλλά προφανώς πολύ αξιόλογο, αφού οι αγιογραφίες αποτελούν ένα από τα πιο λαμπρά σύνολα της μεταβυζαντινής ζωγραφικής μετά το 1550.
Το μοναστήρι έπαιξε και έναν κοινωνικό και εθνικό ρόλο αγού συχνά χρησίμευσε ως καταφύγιο κα άσυλο κατατρεγμένων ατόμων κατά τη διάρκεια των ιστορικών περιπετειών του Έθνους.
Η εντυπωσιακή Παναγία της Έλωνας στο Λεωνίδιο
Από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια της Πελοποννήσου, το Μοναστήρι της Παναγίας της Έλωνας βρίσκεται σε μια πανέμορφη διαδρομή 17 χιλιόμετρα αφού περάσουμε το Λεωνίδιο Αρκαδίας και 14 πριν φτάσουμε στον Κοσμά. Είναι και αυτό κτισμένο με τρόπο που να δίνει την εντύπωση πως είναι κρεμασμένο στο βράχο.
Η χρονολογία κατασκευής του παραμένει άγνωστη. Ο τεχνίτης του δεν κατόρθωσε να ολοκληρώσει το έργο του, παρά μόνο κατά τα 2/3, εξαιτίας αιφνίδιου θανάτου του, συμπληρώθηκε όμως κατά ένα μεγάλο μέρος από άλλο τεχνίτη που παροδόξως, είχε την ίδια τύχη.
Σήμερα, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί ο χώρος της Μονής με τις νεότερες προσθήκες, Ι.Μ. Έλωνας Είσοδος εισέρχεται κανείς σε αυτόν μέσα από μια τοξωτή είσοδο.
Ένας ανοικτός διάδρομος 15μ. περίπου οδηγεί στη δεύτερη πύλη, ακολουθώντας ένα δεύτερο διάδρομο με σκαλιά, αριστερά του οποίου βρίσκεται γκρεμός και δεξιά πάνω κοφτός κόκκινος βράχος, οδηγούμαστε στο κέντρο της Μονής.
Στο προσκηνητάρι δεσπόζει η φορητή εικόνα της Παναγιάς, που χρονολογείται από το 1350 περίπου. Είναι κατασκευασμένη με κερί και μαστίχα σε ξύλο, ενώ αργότερα προστέθηκε χρυσό περίτεχνο «πουκάμισο» και καλύφθηκε από τάματα. Εικάζεται ότι η εικόνα φιλοτεχνήθηκε από τον Ευαγγελιστή Λουκά και η ιστορία της είναι άρρηκτα δεμένη με την ίδρυση της Μονής.
Όσιος Πατάπιος στο Λουτράκι με θέα τον Κορινθιακό
To μοναστήρι του Οσίου Παταπίου πάνω από το Λουτράκι, είναι από τα πιο κοντινά στην Αθήνα προσκυνήματα, απέχοντας από αυτή μόνο 85 χιλιόμετρα. Βρίσκεται σε υψόμετρο 650 - 700 μέτρων και μοιάζει κρεμασμένο στα Γεράνεια όρη και έχει θέα προς την θάλασσα και το Λουτράκι. Η μονή είναι γυναικεία και φιλοξενεί 40 καλόγριες.
Εκεί βρίσκεται το σπήλαιο του Αγίου Παταπίου, δίπλα από την εκκλησία της Παναγίας, όπου φυλάσσεται σε λάρνακα το λείψανό του, και που μεταφέρθηκε εεί μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως. Το σπήλαιο ήταν ήδη ασκητήριο μοναχών από τον 11ο αιώνα μ.Χ.
Στο σπήλαιο υπάρχουν και Βυζαντινές αγιογραφίες (συμπεριλαμβανομένων του Αγίου Παταπίου και της Αγίας Υπομονής) από άγνωστους αγιογράφους και οι οποίες έχουν ζωγραφιστεί πιθανώς τον 15ου αιώνα μ.Χ. Πολλοί επισκέπτες της μονής παίρνουν ως φυλακτό από το σπήλαιο ένα κομματάκι από βαμβάκι ποτισμένο με το λάδι του αγίου (από την καντήλα που καίει στο σπήλαιο του Αγίου) και επίσης παίρνουν αγίασμα από παρακείμενη στο σπήλαιο πηγή.
Αρχικά υπήρχαν δυσκολίες για να οικοδομηθεί το μοναστήρι με τις καλόγριες να μεταφέρουν τα οικοδομικά υλικά με γαίδουράκια, ή και στην πλάτη τους. αφού αρχικά δεν υπήρχε βατός δρόμος για να περάσουν αυτοκίνητα Συχνά οι καλόγριες κουβαλούσαν οικοδομικά υλικά για την κατασκευή της μονής ή στάμνες με νερό και τρόφιμα στην πλάτη τους!
Σήμερα υπάρχει πλέον πρόσβαση στη μονή με ασφαλτόστρωτο δρόμο (που κατασκεύασε ο στρατός) και παρκινγκ, ενώ η μονή έχει εδώ και χρόνια αυτόνομο δίκτυο ύδρευσης και ηλεκτροδότησης.
Η Παναγιά η Κρεμαστή. Ο εξώστης της Ηλείας
Η Παναγιά η Κρεμαστή στην Ηλεία δεν μοιάζει απλά να είναι κρεμασμένη στον βράχο, αλλά πήρε και το όνομά της από το γεγονός αυτό. Πριν από 800 χρόνια κάτοικοι της περιοχής έβλεπαν τα βράδια σε μια τρύπα του βράχου ένα φως. Κρέμασαν με σχοινί κάποιον, ο οποίος βρήκε την εικόνα της Παναγίας αιωρούμενη και στη θέση της έχτισαν τη μονή.
Από τον εξώστη της εκκλησίας ο επισκέπτης μπορεί όλη την ομορφιά της γης της Ηλείας μέχρι το δάσος της Φολόης και την μεγαλοπρέπεια του Ερυμάνθου.
Σήμερα το μοναστήρι κατοικείται από 17 Μοναχές, ενώ δέχεται χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο
Η Παναγία του Βράχου στη Νεμέα
Άλλη μια Μονή που πήρε το όνομά της από τη θέση που βρίσκεται, είναι η Παναγία του βράχου στη Νεμέα που αξίζει να επισκεφτούν όσοι φτάνουν στην περιοχή για να θαυμάσουν τις αρχαιότητες και τη μεγαλύτερη οινοπαραγωγική ζώνη της χώρας. Βρίσκεται άλλωστε ένα χιλιόμετρο έξω από την πόλη στο απόκρημνο μέρος του βράχου με το μεσαιωνικό όνομα Πολυφέγγος, το λεγόμενο «βουνό της Παναγίας» όπως το ονομάζουν οι ντόπιοι. Τα ερείπια της παλιάς εκκλησίας της Παναγιάς του Βράχου, μέσα στο σπήλαιο συνθέτουν ένα εντυπωσιακό θέαμα.
Σε βραχώδη τοίχο του ερειπωμένου ναού σώζονται ως σήμερα τοιχογραφίες άριστης τέχνης που θεωρούνται ότι είναι του 11ου ή 12ου αιώνα.
Η μεταβυζαντινή μονή της Παναγίας του Βράχου χτίστηκε μετά την καταστροφή του οικισμού του Πολυφέγγους και βρίσκεται σφηνωμένη στην ανατολική και εντελώς κάθετη πλευρά του μονολιθικού βράχου της Πολυφέγγους. Η τοπική παράδοση για τη δημιουργία της αναφέρει ότι στο σημείο όπου χτίστηκε έπεσε ένα μικρό αγόρι ο Λεόντιος, ο οποίος αργότερα βρέθηκε σώος και αβλαβής. Εκεί που βρέθηκε ο μικρός, χτίστηκε το καθολικό της Μονής.
Η Παναγία του Βράχου γνώρισε μεγάλες δόξες από τις αρχές του 19ου αι. μέχρι και την εποχή του Καποδίστρια, ενώ κατά τη διάρκεια της Επανάστασης προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες στον Αγώνα.
