Πολλοί από μας αναπολούμε πώς ήταν η ζωή μας πριν μπουν σε αυτή τα κινητά τηλέφωνα και συγχρόνως αναρωτιόμαστε πως επικοινωνούσαμε. Πολλοί που γεννήθηκαν παράλληλα ή μετά την κινητή τηλεφωνία, δεν μπορούν καν να διανοηθούν πώς ήταν η ζωή μας, χωρίς κινητά. Οι άνθρωποι όμως πάντα έυρισκαν τρόπους να επικοινωνούν.
Πριν τα ταχυδρομικά περιστέρια, πριν τις ταχυδρομικές άμαξες και πριν τον τηλέγραφο, οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν αναπτύξει το δικό τoυς δίκτυο επικοινωνίας, «το δίκτυο των φρυκτωριών».
Banner Inside Article - 728x90
Φρυκτωρίες ή φρυκτώρια
Φρυκτωρίες ή φρυκτώρια ήταν ειδικοί πύργοι που στήνονταν σε επιλεγμένες κορυφές των βουνών, έχοντας οπτική επικοινωνία ανά δύο μεταξύ τους και μέσα από αυτές γινόταν η «δια των φρυκτών εκτέλεση σημάτων». Φρυκτοί αποκαλούντο οι φλεγόμενοι πυρσοί που με ειδικές κωδικοποιημένες κινήσεις από τον φύλακα του πύργου, τον φρυκτωρό, μπορούσαν να στείλουν μηνύματα σε απόσταση μέχρι και 130 χιλιόμετρα, ανάλογα με την ορατότητα.
Το άναμμα του πρώτου πυρσού ακολουθούσαν διαδοχικά οι υπόλοιποι φρυκτωροί ώστε να αναμεταδοθεί η είδηση. Χρησιμοποιούντο κυρίως για στρατιωτικούς σκοπούς και οι κωδικοποιημένες κινήσεις ήταν προσυμφωνημένες, ενώ για καλύτερα αποτελέσματα η φλεγόμενη επικοινωνία γινόταν κυρίως νύχτα, όπως είναι φυσικό.
Έτσι μπορούσαν να ειδοποιήσουν άμεσα για το αν ερχόταν κάποιος εχθρικός στρατός ή για την έκβαση μιας μάχης.
Από την Τροία στο Αραχναίο Αργολίδας με 8 ανάμματα
Με αυτό τον τρόπο για παράδειγμα ειδοποίησαν, σχεδόν άμεσα οι Έλληνες από την Τροία, τους Αργείτες για τη νικηφόρα έκβαση του πολέμου. Οι κορυφές των οκτώ βουνών που διέσχισε η φλόγα της φρυκτωρίας σημαίνοντας το τέλος της πολύχρονης σύρραξης στην Τροία, είναι με τη σειρά: Ιδα Τρωάδας (πρώτη φλόγα), Λήμνος (δεύτερη), Αθως (τρίτη), Μάκιστος Εύβοιας – Καντήλι (τέταρτη), Μέσσιπος Βοιωτίας – Κτυπάς (Πέμπτη), Κιθαιρώνας (έκτη, Γεράνεια (έβδομη), Αραχναίο Αργολίδας (έσχατη φλόγα).
Και επειδή όλες οι μεγάλες εφευρέσεις έχουν τον εφευρέτη τους, ο... Γκράχαμ Μπελ της εποχής εκείνης ήταν ο Παλαμήδης γιος του Ναυπλίου και της Κλυμένης, ανηψιός του Αγαμέμνονα, ακριβώς την εποχή του Τρωικού πολέμου, στο τέλος της εποχής του χαλκού.
Το Δίκτυο των Φρυκτωριών το χρησιμοποίησε πρώτα ο μυκηναϊκός πολιτισμός κι αργότερα οι Μακεδόνες. Ήταν ένα σύστημα επικοινωνίας κυρίως για τη νύχτα.
 |
 |
Οι φρυκτωρίες του Ασπροκάμπου Κορινθίας
Σήμερα υπολείμματα φρυκτωριών υπάρχουν σε πολλά σημεία της Ελλάδας κυρίως στα νησιά του Αιγαίου και η ανακάλυψή τους έχει ενδιαφέρον κυρίων για ομάδες που εξειδικεύονται σε φυσιολατρικό και πεζοπορικό τουρισμό. Σε κάποια από αυτά, όπως στη Σίφνο, γίνεται κάθε χρόνο αναπαράσταση της λειτουργίας τους.
Εμείς όμως θα πάμε πιο κοντά, στο χωριό Ασπρόκαμπος Κορίνθίας, μιάμιση ώρα από την Αθήνα, όπου υπάρχουν τρεις από αυτές τις φρυκτωρίες, όπως αλιεύσαμε από το υπό έκδοση βιβλίο του φίλου Γιάννη Καραχοντζίτη για την ιστορία του χωριού. Πρόκειται για το χωριό του θρύλου του δημοτικού τραγουδιού, της αείμνηστης Φιλιώς Πυργάκη. Ανήκει στον Δήμο Σικυώνος και βρίσκεται μέσα στην οινοπαραγωγική ζώνη Νεμέας, με σημαντικά οινοποιεία, ενώ γειτνιάζει με την περιοχή της λίμνης Στυμφαλίας. Ότι πρέπει δηλαδή για μια ενδιαφέρουσα απόδραση έτσι κι αλλιώς.
Όπως αναφέρεται στο βιβλίο, η μείζων γεωγραφική περιοχή που ορίζεται από τα χωριά και τις τοποθεσίες Καίσαρι- Μοζικά - Ασπρόκαμπος - Στυμφαλία - Ζαρακάς - Ψάρι - Γαβριάς - Φλοιούντα (Νεμέα), αποτέλεσε κατά τον 14ο και 15ο αιώνα πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ των Βυζαντινών αρχόντων του Μυστρά και των Φράγκων του Πριγκιπάτου της Αχαΐας. Στην αρχαιότητα η ίδια περιοχή και ιδιαίτερα το «τρίγωνο» Στυμφαλία - Κοκινόβραχος -Γαβριάς ήταν το σημείο γειτνίασης και διαμάχης τριών «κρατών» της εποχής, δηλαδή της Στυμφαλίας, της Σικυώνος και της Φλοιούντος (Νεμέας). Η ίδια παραπάνω περιοχή αποτελεί μοναδικό «πέρασμα» μεταξύ της πανίσχυρης στην αρχαιότητα Τιτάνης και της Αρκαδίας. Οι παραπάνω ιδιότητες είχαν καταστήσει την περιοχή θέση στρατηγικής σημασίας και τη διαμάχη για τον έλεγχό της έντονο. Έτσι από την αρχαιότητα είχαν σε επιλεγμένα υψώματα της περιοχής κατασκευαστεί Φρούρια και Κάστρα που εξυπηρετούσαν κυρίως τις επικοινωνίες και την έγκαιρη προειδοποίηση για τις κινήσεις των αντιπάλων δυνάμεων.
Κύρια Φρούρια - Κάστρα της περιοχής κατά την αρχαιότητα ήταν τα Φρούρια στο βουνό Γαβριάς (Άνω και Κάτω φρούριο) και το Φρούριο του Κοκκινόβραχου. Πρόκειται ακριβώς για τα φρούρια που κατέρρευσαν από τον καταστροφικό σεισμό του 365 μ.Χ, και ανακατασκευάστηκαν στην ίδια θέση την περίοδο της ενετοκρατίας.
Τα δύο επώνυμα Κάστρα του Γαβριά είχαν κτιστεί (κατά κυριολεξία είχαν ανακατασκευαστεί) την περίοδο της Ενετοκρατίας, στις ίδιες με την αρχαιότητα στρατηγικές θέσεις, στο ανατολικό και το δυτικό άκρο του βουνού Γαβριάς και αποτελούσαν παρατηρητήρια, αφού το πρώτο έλεγχε και κατόπτευε όλη την περιοχή και την πεδιάδα της Φλιούντας (Νεμέας), ενώ το δεύτερο, το πέρασμα προς την περιοχή της Αργολίδας και της Τρίπολης. Αντιστοίχως το Φρούριο του «Κοκκινόβραχου» είχε κατασκευαστεί στην ομώνυμη θέση, στον αυχένα μεταξύ των χωριών Ασπρόκαμπου και Μάζι και έλεγχε αποτελεσματικά το πέρασμα από την πόλη Τιτάνη προς Τρίπολη. Τα τρία αυτά φρούρια, είναι προφανές ότι ανακατασκευάστηκαν στις ίδιες θέσεις των αρχαϊκών φρουρίων, που, κατάπεσαν με το μεγάλο σεισμό της Ελαφονήσου. Και τα τρία αυτά φρούρια δεν ήταν κάστρα αμυντικού ενδιαφέροντος αλλά κλασσικές «φρυκτωρίες» αρχαϊκού τύπου.
Άνω Φρούριο Γαβριά
Στην Ανατολική πλευρά του Ασπροκάμπου, σε υψόμετρο 1200 μέτρων, βρίσκονται τα υπολείμματα του μεσαιωνικού «Άνω Φρουρίου» Γαβριά. Αποτελούσε κι αυτό παρατηρητήριο και βρισκόταν σε οπτική σύνδεση με τον Ακροκόρινθο, το καταφύγιο της Καντήλας και από εκεί με το Φρούριο Βαλτεσινίκου. Τα φρούρια του Γαβριά, Άνω και Κάτω, είναι πρόχειρης κατασκευής με μεγάλο πάχος στους τοίχους, χωρίς αμυντικές δυνατότητες, πράγμα που αποδεικνύει τον χαρακτήρα τους ως εγκαταστάσεων παρατήρησης και ταχείας διαβίβασης οπτικών σημάτων.
Κάτω Φρούριο Γαβριά
Στη Νοτιοανατολική πλευρά του βουνού Γαβριάς σώζονται τα ερείπια του Μεσαιωνικού (υστεροβυζαντινού) Φρουρίου του «Κάτω Γαβριά». Πρόκειται για Φρούριο - Παρατηρητήριο που συνδέεται οπτικά με τα κάστρα της Γονούσας (Λιόπεσι), Τιτάνης (Βοϊβοντά), Δάφνης και με τις περιοχές Φλιούντος (Νεμέας), Σκοτεινής, Φουκά και Ευαγγελιστρίας. Το «Κάτω Φρούριο» εποπτεύει την περιοχή μέχρι τον Ακροκόρινθο. Κατασκευάστηκε, στη θέση προϋφιστάμενου από την αρχαιότητα ομώνυμου Φρουρίου, ή από τους Βενετούς κατά την περίοδο του Βενετοτουρκικού Πολέμου, το έτος 1471μ.Χ, ή από τους Βυζαντινούς του Μυστρά περί το έτος 1.320 μ.Χ.
Φρούριο του «Κοκκινόβραχου»
Βορειοδυτικά και σε απόσταση πέντε περίπου χιλιομέτρων από τον οικισμό του Ασπροκάμπου, στη θέση του υψώματος «Κοκκινόβραχος», σώζονται τα ερείπια Φρουρίου δομημένου με ογκόλιθους, καθώς και υπολείμματα μυστικής κλιμακωτής σήραγγας διαφυγής. Η γεωγραφική θέση του Φρουρίου είναι στρατηγικής σημασίας και αποτελεί παρατηρητήριο μεταξύ Βέσεζας και Κυλλήνης.
Επικοινωνία με πυρσούς χωρίς κινητά. Μια πρωτότυπη εκδρομή... στην Αρχαία Ελλάδα
Να λοιπόν πεδίον δόξης λαμπρό για όποιον διοργανωτή θα ήθελε να σχεδιάσει μια από τις πιο πρωτότυπες διαδραστικές πεζοπορικές εκδρομές. Να μοιράσει ένα γκρουπ στις τρεις αυτές κορυφές παρατηρητήρια και να αφήσει τους πεζοπόρους να ταξιδέψουν για λίγο στην αρχαία Ελλάδα. Να κλείσουν τα κινητά, να ανάψουν πυρσούς (με την απαραίτητη προσοχή
βέβαια καθώς η περιοχή έχει υποφέρει από πυρκαγιές τελευταία) και να προσπαθήσουν να επικοινωνήσουν με αυτό τον τρόπο, έχοντας οπτική επαφή από κορυφή σε κορυφή. Έτσι θα κατανοήσουν τον τρόπο ζωής και την εφευρετικότητα των Ελλήνων μερικούς αιώνες πριν. Και φυσικά μπορούν να έχουν κωδικοποιήσει από πριν κάποιες κινήσεις των πυρσών για να καταλήξουν σε μια κοινή συνεννόηση. Για παράδειγμα σε ποια ταβέρνα να συναντηθούν λίγο αργότερα να απολαύσουν αυθεντική κουζίνα της περιοχής με Αγιωργίτικο Νεμέας.
Αν καταλήξουν στην ίδια ταβέρνα, σημαίνει πως η επικοινωνία έχει πετύχει απόλυτα. Αν όχι δεν πειράζει γιατί όπου και να καταλήξουν είναι σίγουρο ότι θα περάσουν υπέροχα.
Τι άλλο όμως μπορείτε να κάνετε σε αυτή την εξόρμηση;
Βόλτα στα οινοποιεία του Ασπρόκαμπου και στα χωριά της ζώνης Νεμέας
Τα 17 χωριά που αποτελούν τη ζώνη Νεμέας έχουν να σας αφηγηθούν το καθένα τη δική του ιστορία και να σας προσφέρουν λίγες στιγμές χαλάρωσης και ξεκούρασης. Σε κάποια από αυτά, παραδοσιακά καφενεία σας προσφέρουν τη δυνατότητα να μοιραστείτε με τους ντόπιους έναν καφέ ή ένα ούζο, ενώ παραδοσιαυπη κές ταβέρνες αποκαλύπτουν τον ιδιαίτερο γαστρονομικό πλούτο της περιοχής με τη συνοδεία ενός ποτηριού με αγιωργίτικο.
Κάθε χωριό διατηρεί τη δική του φυσιογνωμία, καθώς εκτείνονται σε περιοχές με ορεινά χαρακτηριστικά, αλλά και σε πεδιάδες και κάμπο, εκφράζοντας το ανάγλυφο της περιοχής το οποίο αποτυπώνεται και στη διαφορετικότητα των κρασιών.
Επίσκεψη στο Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας
Το Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας είναι ένα ακόμα σπουδαίο σημείο που μπορεί να επισκεφτεί κανείς. Εκφράζει ακριβώς τις ιδιαιτερότητες του φυσικού τοπίου και επιδιώκει να καταδείξει την αλληλεξάρτηση ανθρώπου και φύσης, εστιάζοντας στην αρμονική συνύπαρξή τους στην υδάτινη λεκάνη της Στυμφαλίας.
Στόχος που το ίδιο το Μουσείο έχει θέσει είναι η οικολογική ευαισθητοποίηση του κοινού και η διάσωση της γνώσης για την παραδοσιακή τεχνολογία της περιοχής.
Βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τη λίμνη Στυμφαλία και μπορείτε να δείτε στην πρώτη ενότητα στοιχεία για το περιβάλλον της περιοχής και τη σημασία του.
Η λίμνη της Στυμφαλίας και το όρος Ζήρεια έχουν μεγάλη οικολογική αξία. Επικοινωνούν με υπόγειους αλλά και ορατούς δρόμους νερού, ορίζοντας την υδατική λεκάνη της Στυμφαλίας, τη μεγαλύτερη ορεινή υδατική λεκάνη της Πελοποννήσου. Αυτή αποτελεί και τον νοτιότερο ορεινό υγροβιότοπο των Βαλκανίων, με πλούσια χλωρίδα και πανίδα.
